કેવી રીતે સ્ટેશન યુદ્ધના મેદાનમાં ફેરવાઈ ગયું?
ગઈકાલે શનિવારની સાંજથી જ ઉધના રેલવે સ્ટેશન પર મુસાફરોનો ધસારો શરૂ થઈ ગયો હતો. ઉનાળાના વેકેશનની શરૂઆત સાથે જ સુરતના ટેક્સટાઈલ કારખાનાઓમાં રજાઓ જાહેર થતાં યુપી, બિહાર અને ઝારખંડ જેવા રાજ્યોના હજારો મજૂરો વતન પરત ફરવા માટે નીકળી પડ્યા. માહિતી મુજબ, સ્ટેશનની બહાર મુસાફરોની કતાર લગભગ 3 કિલોમીટર સુધી લાંબી પહોંચી ગઈ હતી. અંદાજે 7000થી વધુ મુસાફરો એકઠા થયા હતા, પરંતુ માત્ર બે જ વિશેષ ટ્રેનો (એન્ટ્યોડયા એક્સપ્રેસ અને અન્ય) ઉપલબ્ધ હતી.
આ ઘટના માત્ર ઉધના સ્ટેશન સુધી મર્યાદિત નથી. સુરતના મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન પર પણ સમાન સ્થિતિ જોવા મળી છે. પરંતુ ઉધના સ્ટેશન પરની ભીડ વધુ અનિયંત્રિત હતી કારણ કે તે મુખ્યત્વે પરપ્રાંતીય મજૂરો માટે વપરાય છે.
મુસાફરોની વ્યથા: 24 કલાકની યાતના અને ‘પાગલપણું’
મુસાફરોની વાત કરીએ તો તેમની વ્યથા હૃદયદ્રાવક છે. એક મુસાફરે કહ્યું, “અમે ગઈકાલે સાંજે 7 વાગ્યાથી અહીં ઊભા છીએ. 16 કલાકથી ભૂખ્યા-તરસ્યા, બાળકો સાથે. પાણી પણ નથી મળતું. ગરમીમાં બે લોકો બેભાન થઈ ગયા.” બીજા એક મજૂરે ઉમેર્યું, “અબ નહીં આઉંગા દોસ્ત… આવી યાતના પછી સુરતમાં કામ કરવાનું મન નથી.” આવા અનેક અવાજો સ્ટેશન પર ગુંજી રહ્યા હતા.
મહિલાઓ અને બાળકોની સ્થિતિ સૌથી વધુ દયનીય હતી. ઘણી મહિલાઓએ બાળકોને ખભે બેસાડીને કલાકો સુધી ઊભા રહેવું પડ્યું. કેટલાક લોકો ફ્લોર પર બેસીને રાહ જોતા હતા, પરંતુ ભીડ વધતાં તેઓ પણ ઊભા થવા મજબૂર બન્યા. ગરમી અને ગૂંગળામણમાં ઓછામાં ઓછા બે મુસાફરો બેભાન થયા હતા. હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે લઈ જવામાં આવ્યા. આવી સ્થિતિમાં લોકોની ધીરજ ખૂટી જાય તે સ્વાભાવિક છે. 24 કલાકની લાઈનમાં ઊભા રહેવાથી તેઓ ‘પાગલ’ બની ગયા અને કોઈપણ રીતે ટ્રેનમાં ચડવાનો પ્રયાસ કરવા લાગ્યા.
આ માત્ર આજની વાત નથી. દર વર્ષે વેકેશન અને તહેવારો વખતે આવી સ્થિતિ ઉદ્ભવે છે. પરંતુ આ વખતે ભીડ વધુ હતી કારણ કે કારખાનાઓમાં સાથે-સાથે લગ્નની સીઝન પણ ચાલી રહી છે.
પોલીસ અને રેલવેની કાર્યવાહી: લાઠીચાર્જ અને વ્યવસ્થા
સ્થિતિ વણસતાં ઉધના પોલીસ સ્ટેશન અને આરપીએફ (રેલ્વે પ્રોટેક્શન ફોર્સ)ની ટીમે તાત્કાલિક પગલાં લીધા. તેઓએ હળવો લાઠીચાર્જ કરીને ભીડને વિખેરી અને કતારને ફરીથી વ્યવસ્થિત કરી. પોલીસ અધિકારીઓએ કહ્યું કે, “અમે માત્ર સુરક્ષા માટે આ પગલું ભર્યું છે. કોઈને ઇજા નથી પહોંચી.” પરંતુ વિડીયોમાં લાઠીચાર્જના દ્રશ્યો સ્પષ્ટ જોવા મળ્યા છે.
રેલ્વે અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે વધારાની ટ્રેનોની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. પરંતુ મુસાફરોના કહેવા મુજબ, આ વ્યવસ્થા વહેલી નહોતી. સ્ટેશન પર પાણી અને ખોરાકની વ્યવસ્થા પણ અપૂરતી હતી. કેટલાક સ્થાનિકોએ સ્વયંસેવકો તરીકે પાણીની બોટલ વહેંચી, પરંતુ તે પૂરતું નહોતું.
કારણો: ટ્રેનોની અછત અને વ્યવસ્થાની નિષ્ફળતા
આ ઘટનાના મુખ્ય કારણોમાં ટ્રેનોની અછત, અગાઉથી આયોજનનો અભાવ અને વધતી મુસાફરીની માગ સામે અપૂરતી તૈયારી સામેલ છે. સુરતમાં ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગમાં લાખો પરપ્રાંતીય મજૂરો કામ કરે છે. દર વર્ષે વેકેશન વખતે તેઓ વતન જાય છે. પરંતુ વેસ્ટર્ન રેલ્વે તરફથી માત્ર થોડી વિશેષ ટ્રેનો જ ચલાવવામાં આવે છે. આ વખતે માત્ર બે ટ્રેનો હોવાથી સમસ્યા વધી ગઈ.
ઉપરાંત, ગરમીનો પણ મોટો ફાળો છે. એપ્રિલ મહિનામાં તાપમાન 40 ડિગ્રીને આંબી જાય છે. સ્ટેશન પર છાયા અને પાણીની વ્યવસ્થા અપૂરતી હોવાથી મુસાફરો વધુ કંટાળી જાય છે. આવી સમસ્યાઓ વર્ષોથી ચાલી આવે છે, પરંતુ કાયમી ઉકેલ નથી આવ્યો.
સમાન ઘટનાઓનો ઇતિહાસ અને તુલના
આ પહેલાં પણ ઉધના અને સુરત સ્ટેશન પર આવી ભીડ જોવા મળી છે. દિવાળી, છઠ પૂજા અને અન્ય તહેવારો વખતે સમાન સ્થિતિ ઉદ્ભવી છે. ગયા વર્ષે પણ 15,000થી વધુ મુસાફરો 12-20 કલાક રાહ જોતા હતા. આ વખતે ભીડ વધુ હતી કારણ કે તેમાં વેકેશન અને કારખાનાની રજાઓ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. આવી ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે રેલવેને આગાઉથી આયોજન કરવું જરૂરી છે.
સુધારણા માટે સૂચનો: શું કરી શકાય?
આ ઘટના પછી અનેક સૂચનો સામે આવ્યા છે.
- વધુ વિશેષ ટ્રેનો ચલાવવી જોઈએ.
- સ્ટેશન પર અસ્થાયી છાયા, પાણી અને ખોરાકની વ્યવસ્થા કરવી.
- ઓનલાઈન ટિકિટિંગ અને એડવાન્સ બુકિંગને પ્રોત્સાહન આપવું.
- પોલીસ અને આરપીએફની સંખ્યા વધારવી.
- મુસાફરો માટે એપ અથવા એસએમએસ દ્વારા રીઅલ ટાઈમ અપડેટ આપવા.
સરકાર અને રેલ્વે વિભાગે આ તરફ ધ્યાન આપવું જોઈએ જેથી આવી ઘટનાઓ ભવિષ્યમાં ન બને.
