ભાવના પટેલની શરૂઆત અને પ્રેરણા
ભાવના પટેલનો જન્મ અને ઉછેર વલસાડ જિલ્લાના પારડી વિસ્તારમાં થયો છે. આ વિસ્તાર ગ્રામીણ અને જંગલી વિસ્તારોની નજીક હોવાથી અહીં સાપોની હાજરી સામાન્ય છે. બાળપણથી જ ભાવનાબેને પ્રાણીઓ પ્રત્યે અપાર સ્નેહ અને દયા રાખી હતી. તેઓ માને છે કે સાપ પણ કુદરતનો ભાગ છે અને તેમનું અસ્તિત્વ પર્યાવરણના સંતુલન માટે જરૂરી છે.
ભાવનાબેને ક્યારેય સાપને મારવાનું પસંદ કર્યું નથી. તેમના મતે, મોટા ભાગના લોકો સાપને જોઈને ભયભીત થઈ જાય છે અને તેને મારી નાખે છે, જેનાથી પર્યાવરણને નુકસાન થાય છે. આ ભય અને અંધશ્રદ્ધાને દૂર કરવા માટે તેમણે પોતાને સાપ રેસ્ક્યુમાં તાલીમ આપી અને સેવા શરૂ કરી. તેમની શરૂઆત નાના-નાના રેસ્ક્યુથી થઈ, અને આજે તેમની સેવા 24 કલાક ઉપલબ્ધ છે – તે પણ સંપૂર્ણપણે મફત!
‘સ્નેક વુમન’નું અનોખું સાહસ
ભાવના પટેલને ‘સ્નેક વુમન’નું બિરુદ ત્યારે મળ્યું જ્યારે તેમણે ઝેરી અને બિનઝેરી બંને પ્રકારના સાપોનું રેસ્ક્યુ કરવાનું શરૂ કર્યું. રસલ વાયપર, કોબ્રા, અજગર, ગુણહ, કામળિયો જેવા વિવિધ પ્રકારના સાપોને તેઓ સુરક્ષિત રીતે પકડીને જંગલના સુરક્ષિત વિસ્તારમાં છોડે છે. આ કામમાં તેમને ઘણી વખત જીવનું જોખમ ઉઠાવવું પડે છે, પરંતુ તેમની હિંમત અને અનુભવ તેમને મદદ કરે છે.
એક વખતની વાત છે, એક રસલ વાયપરને ઘરમાંથી રેસ્ક્યુ કરતી વખતે તેમને ખૂબ જ નજીકથી કામ કરવું પડ્યું હતું. લોકો ડરીને દૂર ઊભા રહ્યા હતા, પરંતુ ભાવનાબેને શાંતિથી સાપને પકડીને તેને મુક્ત કર્યો. આવા અનેક પ્રસંગો તેમના જીવનમાં બન્યા છે. તેઓ માત્ર સાપ જ નહીં, પણ અજાણ્યા પશુ-પક્ષીઓ અને ઘાયલ પ્રાણીઓનું પણ રેસ્ક્યુ કરે છે. તેમના જૂથ ‘જીવદયા ગ્રુપ પારડી’ હેઠળ આ સેવા ચાલે છે.
25,000થી વધુ સાપોનું રેસ્ક્યુ: એક અદ્ભુત આંકડો
આજ સુધીમાં ભાવના પટેલે 25,000થી વધુ સાપોને નવજીવન આપ્યું છે. આ આંકડો માત્ર એક સંખ્યા નથી, પરંતુ તેમની અથાગ મહેનત અને સમર્પણનું પ્રતીક છે. દર વર્ષે હજારો કોલ આવે છે – ક્યારેક રાત્રે 2 વાગ્યે, ક્યારેક વરસાદમાં, ક્યારેક દૂરના ગામડામાંથી. તેઓ તાત્કાલિક પહોંચી જાય છે અને સાપને સુરક્ષિત રીતે હેન્ડલ કરે છે.
આ કામમાં તેમને તેમના પરિવાર અને સાથીઓનો સહયોગ મળે છે. જીગ્નેશભાઈ, શૈલેષભાઈ જેવા સાથીઓ તેમની સાથે કામ કરે છે. તેમના યુટ્યુબ ચેનલ ‘WILDLIFE ANIMAL & SNAKE RESCUER BHAVNA PATEL’ પર હજારો વીડિયો છે, જેમાં રેસ્ક્યુના દ્રશ્યો જોવા મળે છે. આ વીડિયો દ્વારા તેઓ લોકોને સાપ વિશે જાગૃતિ ફેલાવે છે અને અંધશ્રદ્ધા દૂર કરે છે.
ભાવનાબેને સોશિયલ મીડિયાનો ખૂબ સારો ઉપયોગ કર્યો છે. તેમના ઇન્સ્ટાગ્રામ અકાઉન્ટ @bhavna_patel_vapi અને ફેસબુક પેજ પર રોજિંદા રેસ્ક્યુના વીડિયો શેર થાય છે. આ વીડિયો જોઈને લોકો પ્રેરિત થાય છે અને તેમને કોલ કરે છે. સોશિયલ મીડિયા દ્વારા તેમનું કાર્ય સમગ્ર ગુજરાત અને ભારતમાં ફેલાયું છે. ઘણા લોકો તેમને ‘હીરો’ કહે છે અને તેમની પ્રશંસા કરે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર તેમની વાત કરવી એટલા માટે મહત્વની છે કારણ કે તેઓ એક મહિલા તરીકે પુરુષપ્રધાન ક્ષેત્રમાં કામ કરીને પોતાની અલગ ઓળખ બનાવી છે. તેઓ સાબિત કરે છે કે મહિલાઓ કોઈપણ ક્ષેત્રમાં પોતાની હિંમત અને ક્ષમતાથી આગળ વધી શકે છે.
પર્યાવરણ અને સમાજ પર અસર
ભાવના પટેલનું કાર્ય માત્ર સાપ બચાવવા સુધી મર્યાદિત નથી. તેઓ લોકોને સમજાવે છે કે સાપને મારવાથી ઇકોસિસ્ટમમાં અસંતુલન આવે છે. સાપ ઉંદર અને અન્ય હાનિકારક જીવોને નિયંત્રિત કરે છે, જે ખેતી માટે ફાયદાકારક છે. તેઓ અંધશ્રદ્ધા દૂર કરીને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ અપનાવવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.
ઘણા ગામડાઓમાં તેઓ જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજે છે, જ્યાં બાળકો અને યુવાનોને સાપ વિશે માહિતી આપે છે. આનાથી સમાજમાં સકારાત્મક ફેરફાર આવ્યો છે અને લોકો હવે સાપને મારવાને બદલે રેસ્ક્યુ કરાવે છે.
આ કામમાં ઘણા પડકારો છે – રાત્રે કોલ આવવા, જોખમી સાપોને હેન્ડલ કરવા, પરિવારની જવાબદારીઓ નિભાવવી. પરંતુ ભાવનાબેન ક્યારેય હાર નથી માનતા. તેઓ ભવિષ્યમાં વધુ લોકોને તાલીમ આપવા અને વધુ વિસ્તારમાં સેવા વિસ્તારવા ઈચ્છે છે.
તેમનો સંપર્ક નંબર 9328097271 છે, જે 24 કલાક ઉપલબ્ધ છે. જો કોઈને સાપ જોવા મળે તો તેઓ તાત્કાલિક મદદ માટે કોલ કરી શકે છે.
ઉપસંહાર: પ્રેરણાદાયી જીવન
ભાવના પટેલની જીવન સફર આપણને શીખવે છે કે દયા, હિંમત અને સમર્પણથી કોઈ પણ અશક્ય કામ શક્ય બની શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર તેમને સલામ! તેઓ ખરેખર ‘સ્નેક વુમન’ નહીં, પરંતુ ‘પર્યાવરણ વીરાંગના’ છે. તેમનું કાર્ય આવનારી પેઢી માટે પ્રેરણારૂપ બનશે.
