ટ્રમ્પની ભારતને કડક ચેતવણી: રશિયન તેલની ખરીદી ઘટાડો અથવા વધુ ટેરિફનો સામનો કરો

આજના વૈશ્વિક વેપાર અને રાજકીય વાતાવરણમાં, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતને એક મોટી ચેતવણી આપી છે. તેમણે કહ્યું છે કે જો ભારત રશિયન તેલની ખરીદીમાં ઘટાડો નહીં કરે તો અમેરિકા ભારત પર વધુ ટેરિફ લાદી શકે છે. આ વાત તેમણે એર ફોર્સ વનમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા કરી છે. આ ચેતવણીથી ભારતીય શેરબજારમાં તીવ્ર અસર જોવા મળી છે, જેમાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.

ટ્રમ્પ અને મોદીની મુલાકાતો હંમેશા ચર્ચાનો વિષય રહી છે, અને આ વખતે પણ તેમના સંબંધોમાં તણાવ જોવા મળી રહ્યો છે.

મ્પનું નિવેદન અને તેનું પાર્શ્વભૂમિ

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 5 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ એર ફોર્સ વનમાં પત્રકારોને કહ્યું કે, “જો ભારત રશિયન તેલના મુદ્દે અમને મદદ નહીં કરે તો અમે તેમના પર ટેરિફ વધારી શકીએ છીએ.” તેમણે વધુમાં કહ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એક સારા વ્યક્તિ છે અને તેઓ મને ખુશ કરવા માગે છે, પરંતુ જો જરૂર પડી તો અમે ઝડપથી ટેરિફ વધારી શકીએ છીએ. આ નિવેદન રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધના સંદર્ભમાં આવ્યું છે, જ્યાં અમેરિકા રશિયા પર આર્થિક પ્રતિબંધો લાદીને તેની તેલ વેચાણને અટકાવવા માગે છે.

ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદે છે કારણ કે તેમાં મોટી છૂટ મળે છે. યુદ્ધ પછી રશિયન તેલના ભાવમાં ઘટાડો આવ્યો છે, જેનાથી ભારતનું આયાત બિલ ઘટ્યું છે. પરંતુ અમેરિકા આને રશિયાને મદદ તરીકે જુએ છે. ઓગસ્ટ 2025માં ટ્રમ્પે ભારત પર 25% વધારાના ટેરિફ લાદ્યા હતા, જેનાથી કુલ ટેરિફ 50% થઈ ગયા છે. આના કારણે ભારતીય નિકાસ પર અસર પડી છે, ખાસ કરીને આઈટી, ફાર્મા અને ટેક્સટાઈલ ક્ષેત્રમાં.

ભારતે રશિયન તેલની આયાતમાં ઘટાડો કર્યો છે. ઓક્ટોબર 2025માં 38%નો ઘટાડો નોંધાયો છે. પરંતુ ટ્રમ્પને આ પૂરતું નથી લાગતું. તેમણે કહ્યું કે મોદીએ આ કર્યું છે મને ખુશ કરવા માટે, પરંતુ વધુ કરવું પડશે. આ વાતથી ભારત-અમેરિકા વેપાર વાતચીતમાં અડચણ આવી છે, જે હજુ અધરમાં છે.

શેરબજાર પર અસર

આ ચેતવણીના કારણે ભારતીય શેરબજારમાં તીવ્ર પ્રતિક્રિયા જોવા મળી છે. 5 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ બીએસઈ સેન્સેક્સ 322.29 પોઈન્ટ અથવા 0.38% ઘટીને 85,439.62 પર બંધ થયો છે. નિફ્ટી પણ ઘટાડા સાથે બંધ થયો છે. આઈટી સ્ટોક ઈન્ડેક્સમાં 2.5%નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે એક મહિનાના નીચા સ્તરે પહોંચ્યો છે. રોકાણકારોમાં ચિંતા છે કે વધુ ટેરિફથી વેપાર સંબંધો બગડશે અને નિકાસ પર અસર પડશે.

આ અસરનું કારણ એ છે કે અમેરિકા ભારતનું સૌથી મોટું નિકાસ બજાર છે. 2025માં ભારતની અમેરિકા તરફની નિકાસમાં વધારો થયો હતો, પરંતુ ટેરિફથી તેમાં ઘટાડો આવી શકે છે. બીજી તરફ, વેનેઝુએલા પર અમેરિકાના સૈન્ય કાર્યવાહીની અફવાઓએ પણ બજારને અસર કરી છે. બજારમાં નકારાત્મક વલણ જોવા મળ્યું છે, જ્યાં 2,544 શેરમાં ઘટાડો અને 1,722માં વધારો નોંધાયો છે.

આ ઘટાડાનું ગ્રાફિકલ રજૂઆત અહીં છે, જે સેન્સેક્સની તાજેતરની હિલચાલ દર્શાવે છે.

આર્થિક અને રાજકીય અસરો

આ મુદ્દો માત્ર વેપાર સુધી મર્યાદિત નથી; તેની અસર ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા પર પણ પડે છે. ભારત વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું તેલ આયાત કરનારું દેશ છે, અને રશિયા તેનો સૌથી મોટો સપ્લાયર છે. છૂટવાળા તેલથી ભારતે અરબો ડોલરની બચત કરી છે. પરંતુ અમેરિકાના દબાણથી ભારતને અન્ય સ્ત્રોતો જેવા કે સાઉદી અરેબિયા કે અમેરિકા પાસેથી તેલ ખરીદવું પડશે, જે મોંઘું પડી શકે છે.

રાજકીય રીતે, આ ભારતની વિદેશી નીતિને અસર કરે છે. ભારત રશિયા સાથે ઐતિહાસિક સંબંધો ધરાવે છે, અને તેને તોડવું સરળ નથી. પરંતુ અમેરિકા સાથે વેપાર સંબંધો પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઈનિશિયેટિવ (જીટીઆરઆઈ) અનુસાર, ભારતને રશિયન તેલ અને અમેરિકી વેપાર વચ્ચે પસંદગી કરવી પડશે. સેનેટર લિન્ડસી ગ્રાહમે તો 500% ટેરિફની વાત કરી છે, જે ભારત માટે મોટો ફટકો હશે.

આર્થિક વિશ્લેષકો કહે છે કે વધુ ટેરિફથી ભારતની જીડીપી વૃદ્ધિ પર અસર પડશે. નિકાસમાં ઘટાડો આવશે, જેનાથી રોજગાર અને આવક પર અસર પડશે. તેમજ, તેલના ભાવ વધશે તો મોંઘવારી વધશે. પરંતુ ભારત સરકાર આને ડાયવર્સિફિકેશન તરીકે જુએ છે અને અન્ય દેશો પાસેથી તેલ વધારવાની યોજના બનાવી રહી છે.

ટ્રમ્પની આ ચેતવણી ભારત માટે એક મોટો પડકાર છે. એક તરફ ઊર્જા જરૂરિયાતો અને બીજી તરફ વેપાર સંબંધો. ભારતને ડિપ્લોમેટિક રીતે આને હેન્ડલ કરવું પડશે. વડાપ્રધાન મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચે વાતચીત થઈ શકે છે, જેમાં વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે.