ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝા: દેશનું પ્રથમ બેરિયર-ફ્રી ટોલ
NHAI (નેશનલ હાઈવેઝ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા) અને IHMCL (ઈન્ડિયન હાઈવેઝ મેનેજમેન્ટ કંપની લિમિટેડ) દ્વારા વિકસિત આ પ્રોજેક્ટ ઓગસ્ટ 2025માં જાહેરાત થયો હતો અને ફેબ્રુઆરી 2026માં તેનું ટ્રાયલ અને ઓપરેશન શરૂ થયું. આ ટોલ પ્લાઝા લગભગ 15 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે બનાવવામાં આવ્યો છે. તે NH-48 પર ભરૂચથી સુરત વચ્ચેના વ્યસ્ત સ્ટ્રેચ પર આવેલો છે, જ્યાં દરરોજ હજારો વાહનો પસાર થાય છે. પહેલા આ સ્થળે પરંપરાગત ટોલ બૂથ હતા, જ્યાં બેરિયર અને ગેટને કારણે ટ્રાફિક જામ થતો હતો. હવે આ બધું બદલાઈ ગયું છે.
આ સિસ્ટમને મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો (MLFF) કહેવામાં આવે છે, જેમાં વાહનોને રોકવાની જરૂર નથી. ICICI બેંક સાથેના કરાર દ્વારા આ ટેક્નોલોજી અમલમાં મુકાઈ છે. ચોર્યાસીને દેશનું પ્રથમ પાયલટ પ્રોજેક્ટ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યું, જેની સફળતા પછી અન્ય સ્થળોએ પણ આવી સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવશે.
આ ટેક્નોલોજી કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ નવી સિસ્ટમમાં અદ્યતન ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં મુખ્યત્વે:
- હાઈ-સ્પીડ સ્કેનર્સ અને RFID રીડર્સ: FASTagમાં રહેલા RFID ટેગને હાઈ સ્પીડમાં વાંચીને ટોલ ઓટોમેટિક કપાય છે.
- ANPR (ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન) કેમેરા: AI આધારિત કેમેરા વાહનના નંબર પ્લેટને ઝડપથી ઓળખે છે. જો FASTag ન હોય તો પણ નંબર પ્લેટથી ટોલ વસૂલી શકાય છે.
- લિડાર અને રડાર ટેક્નોલોજી: વાહનની સ્પીડ, ક્લાસ (કાર, ટ્રક વગેરે) અને અન્ય વિગતોને ચોક્કસ રીતે માપે છે. આ ટેક્નોલોજીથી વાહન 100 કિમી/કલાકથી વધુ સ્પીડમાં પણ સ્કેન થઈ શકે છે.
આ તમામ ઉપકરણોને બેકએન્ડ સિસ્ટમ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે, જે રીઅલ-ટાઈમમાં ટોલ કપાત કરે છે અને વાહનચાલકના મોબાઈલ પર SMS અથવા એપ દ્વારા સૂચના મોકલે છે. જો કોઈ વાહનમાં FASTag ન હોય અથવા બેલેન્સ ન હોય તો પણ ANPR દ્વારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ પર ચુકવણીની માગણી કરવામાં આવે છે.
આ સિસ્ટમના ફાયદા
આ નવી ટોલ સિસ્ટમથી અનેક ફાયદા થશે:
- સમયની બચત: પહેલા ટોલ પર 5-10 મિનિટની રાહ જોવી પડતી હતી, હવે બિલકુલ રોકાવું નથી પડતું.
- ઈંધણની બચત: વાહનો સ્ટોપ-એન્ડ-ગો નહીં કરે તેથી ઈંધણ ઓછું વપરાશે.
- પર્યાવરણ સંરક્ષણ: ઓછું ઈંધણ વપરાશ અને ઓછું પ્રદૂષણ.
- ટ્રાફિક જામમાં ઘટાડો: ખાસ કરીને વ્યસ્ત હાઈવે પર લાંબી લાઈનો ખતમ થશે.
- સુરક્ષા અને સરળતા: રોકાવાને કારણે અકસ્માતનું જોખમ ઘટશે.
ભારત સરકારની યોજના અનુસાર, 2026ના અંત સુધીમાં 1000થી વધુ ટોલ પ્લાઝાઓને આવી બેરિયર-ફ્રી સિસ્ટમમાં બદલવાનું આયોજન છે. ચોર્યાસી પછી હરિયાણાના ઘરૌંડા અને અન્ય સ્થળોએ પણ આ ટેક્નોલોજી અમલમાં મુકાઈ રહી છે.
આ ક્રાંતિનું મહત્વ
ભારતમાં FASTagનો ઉપયોગ 2016થી શરૂ થયો અને આજે તે લગભગ 100% ટોલ વસૂલીમાં વપરાય છે. પરંતુ હજુ પણ બેરિયરને કારણે સમસ્યાઓ રહેતી હતી. MLFF સિસ્ટમ આને પૂર્ણપણે ખતમ કરે છે અને ભારતને વિકસિત દેશોની બરાબરીમાં લાવે છે, જ્યાં અમેરિકા, યુરોપમાં આવી સિસ્ટમ વર્ષોથી ચાલે છે.
ગુજરાત સરકાર અને NHAIના આ પગલાને લોકો દ્વારા ખૂબ પ્રશંસા મળી રહી છે. સુરત-ભરૂચ હાઈવે પરના વાહનચાલકો માટે આ એક મોટી રાહત છે. આ ટેક્નોલોજીની સફળતા પછી દેશભરના હાઈવે પર ટ્રાવેલ વધુ આરામદાયક અને ઝડપી બનશે.
આગામી દિવસોમાં ભારતના રોડ નેટવર્કને વધુ આધુનિક બનાવવા માટે આ પ્રકારના પ્રોજેક્ટ્સ વધુ વેગ પકડશે. ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝા એ માત્ર એક ટોલ પ્લાઝા નથી, પરંતુ ભારતના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ડિજિટલ ક્રાંતિનું પ્રતીક છે!
