ઘટનાની વિગતો અને પોલીસની કાર્યવાહી
નરોડા પોલીસને ગુપ્ત માહિતી મળી હતી કે ગેલેક્સી ચાર રસ્તા વિસ્તારમાં એક કારમાં મોટી માત્રામાં જૂની 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટો લઈને જતા વ્યક્તિઓ છે. આ માહિતીના આધારે પોલીસે તાત્કાલિક કાર્યવાહી હાથ ધરી અને કારને અટકાવી. કારની તપાસ દરમિયાન પોલીસને મોટો જથ્થો મળ્યો. કુલ 4,350 જૂની 1000 રૂપિયાની નોટો (રૂ. 43.50 લાખ) અને 9,100 જૂની 500 રૂપિયાની નોટો (રૂ. 45.50 લાખ) જપ્ત કરવામાં આવી. આમ કુલ રકમ રૂ. 89 લાખ થાય છે.
આ કાર્યવાહીમાં બે વ્યક્તિઓને અટકાયત કરવામાં આવી: અનિલ લીલા સોમા દેસાઈ (ઉર્ફે અનિલ રબારી, ઉંમર 22) અને કૃષ્ણપાલસિંહ ભવસિંહ વિરમસિંહ સોઢા (ઉંમર 28). બંને પાટણ જિલ્લાના રહેવાસી છે અને વિદ્યાર્થી તરીકે ઓળખાય છે. પોલીસે તેમને ધરપકડ કરીને પૂછપરછ શરૂ કરી છે. આરોપીઓએ પોલીસને જણાવ્યું છે કે તેઓ કમિશન લઈને આ નોટોને વટાવવાનું કામ કરતા હતા. તેઓ કારમાં નોટો લઈને જઈ રહ્યા હતા ત્યારે પોલીસનો સપાટો થયો.
ફરાર આરોપીઓ અને મુખ્ય સૂત્રધાર
પોલીસની પૂછપરછમાં બહાર આવ્યું છે કે આ નેટવર્કના અન્ય બે સભ્યો લક્ષ્મણ દેસાઈ અને જયેશ પટેલ ફરાર થઈ ગયા છે. આ ઉપરાંત મુખ્ય સૂત્રધાર તરીકે જિતેન્દ્ર સિંહ રાઠોડનું નામ સામે આવ્યું છે. પોલીસ આ ફરાર આરોપીઓની શોધખોળમાં લાગી છે અને તેમને પકડવા માટે વિવિધ ટીમો કાર્યરત છે. આ નેટવર્ક ઉત્તર ગુજરાતથી લઈને અમદાવાદ સુધી ફેલાયેલું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
જૂની નોટો વટાવવાની પદ્ધતિ અને કમિશનનું રમત
આરોપીઓ કમિશન આધારિત કામ કરતા હતા. જે લોકો પાસે જૂની નોટો હતી તેઓને 25-30% કમિશન આપીને નવી નોટોમાં બદલી આપવાનું વચન આપવામાં આવતું. આ રીતે તેઓ કાળા બજારમાં નોટો વેચતા અથવા અન્ય ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓમાં વાપરતા. નોટબંધી પછી ઘણા લોકો પાસે જૂની નોટો પડી રહી છે અને તેઓ તેને બદલવાની આશા રાખે છે, જેનો લાભ આવા નેટવર્ક ઉઠાવે છે. આ કામમાં સોશિયલ મીડિયા અને વર્ડ ઓફ માઉથ દ્વારા ગ્રાહકો શોધવામાં આવે છે.
નોટબંધીની પૃષ્ઠભૂમિ અને આ ઘટનાનું મહત્વ
8 નવેમ્બર 2016ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટો રદ કરીને નોટબંધી જાહેર કરી હતી. આ પગલું કાળા નાણાં, ભ્રષ્ટાચાર અને નકલી નોટો પર અંકુશ મૂકવા માટે લેવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ નવી 500 અને 2000 રૂપિયાની નોટો બહાર પાડવામાં આવી. જો કે, કેટલાક લોકો પાસે જૂની નોટો હજુ પણ છે અને તેઓ તેને બદલવાના પ્રયાસ કરે છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે નોટબંધીના ઘણા વર્ષો પછી પણ આવા કૌભાંડો ચાલુ છે.
પોલીસના મતે આ નેટવર્ક માત્ર કુરિયર તરીકે કામ કરતા નથી, પરંતુ તેની પાછળ મોટું ગેરકાયદેસર વ્યવહાર છે. આરોપીઓએ કબૂલ્યું છે કે તેઓ કમિશન લઈને આ કામ કરતા હતા અને આ નોટોને વિવિધ જગ્યાએ પહોંચાડવાનું હતું.
અમદાવાદમાં પોલીસની તપાસ અને આગળના પગલાં
નરોડા પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર પી. વી. ગોહિલના જણાવ્યા અનુસાર, આરોપીઓ માત્ર કુરિયર છે અને તેમની પાછળના મુખ્ય વ્યક્તિઓની શોધ ચાલુ છે. પોલીસે આ મામલે IPCની કલમો હેઠળ ગુનો નોંધ્યો છે અને વધુ તપાસ હાથ ધરી છે. આ ઘટના બાદ અમદાવાદ પોલીસ કમિશનરેટે શહેરમાં આવા નેટવર્ક પર નજર રાખવાની સૂચના આપી છે.
સમાજ અને અર્થતંત્ર પર અસર
આવા કૌભાંડો અર્થતંત્રમાં અસ્થિરતા લાવી શકે છે. જો કોઈ જૂની નોટોને ચલણમાં લાવવાનો પ્રયાસ કરે તો તે કાળા નાણાંના વ્યવહારને પ્રોત્સાહન આપે છે. સરકાર અને બેંકોએ વારંવાર જણાવ્યું છે કે જૂની નોટો હવે કોઈ કિંમતની નથી અને તેને બદલવાની કોઈ વ્યવસ્થા નથી. આવા કિસ્સાઓ જાહેર જાગૃતિની જરૂરિયાત દર્શાવે છે.
