બીહારમાં, Election Commission of India-સંપર્કિત એક ગંભીર ઘટના સામે આવી છે, જેમાં મોટાભાગે “અસલ મતદાન” પહેલા ચાલેલી મૉક-પોલ માટેની Voter Verifiable Paper Audit Trail (VVPAT) પર્ચીઓ રોડ કિનારે છૂટામાટે પડી મળી.
જ્યારે ચૂંટણી પ્રક્રીયાની પારદર્શિતા અને વિશ્વસનીયતા માટે VVPAT મહત્વપૂર્ણ છે, ત્યારે આવા ગભરાવનારા મુદ્દાઓ તેજ પ્રચાર પામે છે.
એક્સ(X) અને લોકમાધ્યમોમાં વિડીયો ફેલાયા પછી જાણવા મળ્યું કે સમસ્તીપૂર જિલ્લામાં સાઉ રાઇરાનજાન વિધાનસભા ક્ષેત્રની સાઇટ નજીક મીડિયા કરીને એક કોલેજ (KSR College) પાસે રોડ પર VVPAT પર્ચીઓ છૂટા કઈ રીતે પડી?
તપાસ માટે સૂચના: જિલ્લા મંડળાધિકારી (DM)ને સ્થળે જઈ તપાસ કરવા જણાવ્યું.
જવાબાતમાં: આ પર્ચીઓ “મૉક-પોલ” માટેની હતી, તેથી મુખ્ય મતદાન પ્રક્રિયામાં અસર નથી પડી છે, એવી સ્પષ્ટતા આપી.
એઆરઓ (સહાયક રીટર્નિંગ ઑફિસર)ને નિબંધિત કરવામાં આવ્યા છે તથા ફરિયાદ (FIR) નોંધવાની કામગીરી શરૂ.
જોવા જેવી બાબતો
1. VVPAT શું છે?
VVPAT એ EVM સાથે જોડાયેલ એવી તકનીકી છે, જેમાં મતદાતાએ પસંદગી પછી કાગળની પર્ચી જોઈ શકે છે કે એ મશીનમાં નિર્ધારિત symbol/પક્ષ માટેનું મત સાચું રીતે નોંધાયેલું છે.
આથી મતદાતાને વિશ્વાસ મળે છે કે તેમની મત સાચી રીતે નોંધાઇ છે — ચૂંટણીની પારદર્શિતા માટે મહત્વપૂર્ણ.
2.mdirks શું ખોટું થયું?
- “મૉક-પોલ” માટે બહાર પડેલી પર્ચીઓ યોગ્ય રીતે ન રાખતા , સમાંજવાતી વિધીથી ન નિકળી, અને રસ્તા પર જોવા મળી.
- જવાબદાર અધિકારીઓએ સમયસર યોગ્ય કાર્યવાહી ન કરી હોવાની અપહાસણી.
- જો કે, ચૂંટણી બોડી કહે છે કે “મુખ્ય મતદાન પ્રક્રિયામાં કઈ રીતે પણ ખોટ નથી પડી” — પરંતુ મધ્યે જ એવો ચિંતાજનક પૂર્વવર્તી બને છે.
3. ચૂંટણી-વિશ્વાસ પર અસર
જ્યારે VVPAT પર્ચીઓ યોગ્ય રીતે સંભાળી ન શકાય, ત્યારે લોકોમાં “માન્યતા” અંગે શંકા ઊભી થાય છે — જેમ કે એપિસોડ પહેલાં પણ અન્ય રાજ્યોમાં આવા પ્રકારે પર્ચીઓ મળેલી હતી.
આ બાબતે, જાહેર માન્યતા અને ચૂંટણીઓની પવિત્રતા બંને ઉપર અસર થઈ શકે છે.
જવાબદારો અને કાર્યવાહી
-
ચૂંટણી કમિશનની માહિતી પ્રમાણે, હજુ આ પર્ચીઓ મૉક-પોલ માટેની હતી, અને મુખ્ય મતદાન પૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત રહ્યું છે.
-
ફરિયાદ દાખલ: કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ.
-
નિબંધન: સંદર્ભિત મેદાનવાળા એઆરઓ (ARO)ને તરત બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે.
VVPAT થયા પછી શું થવું જોઈએ?
• સખત ગાઈડલાઈન્સ
મૉક-પોલ પછી નીકળી રહેલી VVPAT પર્ચીઓને સમાંજવાતી અથવા સુરક્ષિત ડબ્બોમાં જ ઠીક રીતે નિકાલ કરવાની પ્રક્રિયા વધુ સખત બનાવવી.
• મોડૂવિચારણા કરવી
આઇટી-સિસ્ટમ જેવા કે CCTV, ટ્રેકિંગ અને લોગ બુકનો ઉપયોગ વધારી શકાય છે — જેથી ચૂંટણી સામગ્રી ક્યારે, કઇ રીતે, કયા સ્થાનેથી દૂર થઈ છે એ ટ્રેસ કરી શકાય.
• જનજાગૃતિ
મતદાતાઓને સમજાવવું કે VVPAT શું છે, અને કોઈ એમા ગડબડ જણાય ત્યારે તેમના અધિકાર શું છે.
• આર એમ પી (Rapid Monitoring & Prevention)
પોલિંગ સ્ટેશન/મૉક-પોલ પર જોવા મળતાં મુદ્દાઓ માટે મોનિટરીંગ ટીમો તાત્કાલ ચાલવું જોઈએ — જેથી “આખું કામગીરી પછી ખોટું ખતમ” થતું સંજોગુંના બને.
ધ્યાનમાં રાખવું
-
સ્થળ: સમસ્તિપુર, સારૈયરાનજાન વિધાનસભા વિસ્તાર.
-
મુદ્દો: મૉક-પોલ માટેની VVPAT પર્ચીઓ રોડ પર મળી.
-
પ્રવર્તન: એ.આ.રો.ને નિબંધિત, FIR દાયક.
-
સ્પષ્ટતા: મુખ્ય મતદાન પ્રક્રિયામાં અસર નથી પડી.
-
પડકાર: ચૂંટણીમાં વિશ્વસનીયતા જાળવવી — આવું ઘટવું તેને ઝંખનામાં મૂકે છે.
VVPAT સલિપ્સની આ ઘટનામાં “મૉક-પોલ” વિસ્તારની છે, પરંતુ તેનો વિશ્વસનીયતા પર પડેલો છાંટો મોટો છે. ચૂંટણી સૌપ્રથમ માન્યતા પર ચાલે છે — એકવાર લોકોમાં એવો સંશય ઉઠી જાય કે “સામગ્રી સુરક્ષિત નથી”, તો આવનારી વખત માટે મુશ્કેલીઓ સર્જાય શકે છે.
પરંતુ, સરકાર-કમીશન દ્વારા ઝડપી કાર્યવાહી કરવા, જવાબદારોને અટકાવવા અને પારદર્શિતાની જાહેરાત કરીને સકારાત્મક દિશામાં પગલાં લેવામાં આવ્યું છે, જે મહત્વપૂર્ણ છે.
અમુક દિન પછી તપાસના નિષ્કર્ષ સામે આવશે — અને જો તેમાં બેકદરે કારણો સામે આવ્યા તો પછી દંડનો પણ વ્યવસ્થિત પ્રબંધ હશે.
મહત્વનું છે કે ચૂંટણી-પ્રક્રિયાઓ સતત સુધારી શકાતાં રહીને, મતદાતાઓને વિશ્વાસ અપાવે કે તેમનું મત યોગ્ય રીતે નોંધાય છે.
