ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસમાં એક નવું પાનું વંદે ભારત ઉમેરાવા જઈ રહ્યું છે. રેલવે મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે તાજેતરમાં જાહેરાત કરી છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આગામી દિવસોમાં કોલકાતા અને ગુવાહાટી વચ્ચે ચાલતી ભારતની પ્રથમ વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેનને લીલી ઝંડી આપશે. આ જાહેરાતથી દેશભરમાં ઉત્સાહનું વાતાવરણ છે, કારણ કે આ ટ્રેન માત્ર આરામદાયક પ્રવાસનું વચન આપે છે પરંતુ તેનું ભાડું વિમાન કરતાં પણ ઓછું રાખવામાં આવ્યું છે.
પ્રથમ વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેનની શરૂઆત ભારતીય રેલવેના આધુનિકીકરણના પ્રયાસોનું પરિણામ છે. વંદે ભારત એક્સપ્રેસ, જેને અગાઉ સેમી-હાઈ સ્પીડ ટ્રેન તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી, તેની શરૂઆત 2019માં થઈ હતી અને ત્યારથી તે દેશભરમાં લોકપ્રિય બની છે. આ સ્લીપર વર્ઝન લાંબા અંતરના પ્રવાસીઓ માટે ખાસ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં રાત્રીના આરામદાયક પ્રવાસને ધ્યાનમાં રાખીને સુવિધાઓ ઉમેરવામાં આવી છે. મંત્રી વૈષ્ણવે કહ્યું કે આ ટ્રેનનું ઉદ્ઘાટન જાન્યુઆરી મહિનામાં થશે, જે નવા વર્ષની ભારતીય રેલવે તરફથી દેશને ભેટ છે.
આ ટ્રેનની વિશેષતાઓ વિશે વાત કરીએ તો, વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેન 16 કોચની છે, જેમાં 11 એસી 3-ટાયર, 4 એસી 2-ટાયર અને 1 એસી ફર્સ્ટ ક્લાસ કોચનો સમાવેશ થાય છે. તેની મહત્તમ સ્પીડ 200 કિમી પ્રતિ કલાક છે, જ્યારે ઓપરેશનલ સ્પીડ 160-180 કિમી પ્રતિ કલાક છે. ટ્રેનનું બોડી ઓસ્ટેનિટિક સ્ટેઈનલેસ સ્ટીલ અને પોલીકાર્બોનેટથી બનેલું છે, જે તેને મજબૂત અને હલકું બનાવે છે. આ ટ્રેનમાં ઓટોમેટિક પ્લગ ડોર્સ છે, જે પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાને સરળ બનાવે છે. અંદરની વિશેષતાઓમાં રીડિંગ લાઈટ્સ, ચાર્જિંગ પોઈન્ટ્સ, ફોલ્ડેબલ સ્નેક ટેબલ્સ અને જીએફઆરપી ફિનિશ્ડ ઈન્ટીરિયર્સનો સમાવેશ થાય છે. એસી ફર્સ્ટ ક્લાસમાં શાવર ક્યુબિકલ્સ સાથે હોટ વોટરની સુવિધા છે, જ્યારે અપંગ વ્યક્તિઓ માટે એક્સેસિબલ ટોઈલેટ અને બેબી કેર યુનિટ પણ છે.
સુરક્ષા માટે પણ આ ટ્રેનમાં અદ્યતન વ્યવસ્થા છે. તેમાં અદ્યતન સસ્પેન્શન સિસ્ટમ, ફાયર સેફ્ટી મેઝર્સ, સીસીટીવી સર્વેલન્સ અને રીઅલ-ટાઈમ પેસેન્જર ઈન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ છે. આ ઉપરાંત, મોડ્યુલર પેન્ટ્રી અને યુએસબી-ઈન્ટીગ્રેટેડ રીડિંગ લેમ્પ્સ જેવી સુવિધાઓ પ્રવાસને વધુ આરામદાયક બનાવે છે. આ ટ્રેનનું પ્રોટોટાઈપ બીઈએમએલ ખાતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે અને તેના ટ્રાયલ્સ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા છે.
કોલકાતા-ગુવાહાટી રૂટ વિશે વાત કરીએ તો, આ રૂટ લગભગ 1000 કિલોમીટરનો છે અને તે પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર અને આસામ જેવા રાજ્યોને જોડે છે. આ ટ્રેનથી પ્રવાસનો સમય નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે, જે પૂર્વોત્તર ભારતના વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. વર્તમાનમાં આ રૂટ પર ચાલતી અન્ય ટ્રેનો કરતાં વંદે ભારત સ્લીપર વધુ ઝડપી અને આરામદાયક વિકલ્પ પૂરો પાડશે. મંત્રી વૈષ્ણવે કહ્યું કે આ રૂટ પરના જિલ્લાઓને આનાથી લાભ થશે અને તે પૂર્વોત્તરને મુખ્ય ભારત સાથે વધુ જોડશે.
ભાડું વિશે વાત કરીએ તો, આ ટ્રેનનું ભાડું વિમાન કરતાં નીચું રાખવામાં આવ્યું છે. એસી 3-ટાયર માટે લગભગ 2300 રૂપિયા, એસી 2-ટાયર માટે 3000 રૂપિયા અને એસી ફર્સ્ટ ક્લાસ માટે 3600 રૂપિયા છે. તુલનામાં, કોલકાતા-ગુવાહાટી વચ્ચેની ફ્લાઈટ્સનું ભાડું 6000થી 8000 રૂપિયા વચ્ચે હોય છે. આનાથી મધ્યમ વર્ગના પ્રવાસીઓને વધુ સસ્તું અને આરામદાયક વિકલ્પ મળશે. ભારતીય રેલવેના અધિકારીઓ કહે છે કે આ ભાડું રાજધાની એક્સપ્રેસ જેવી અન્ય પ્રીમિયમ ટ્રેનો સાથે તુલનાત્મક છે પરંતુ વધુ સુવિધાઓ આપે છે.
આ ટ્રેનની શરૂઆતથી ભારતીય રેલવેના આધુનિકીકરણને વેગ મળશે. વર્તમાનમાં દેશભરમાં 164 વંદે ભારત ટ્રેન સેવાઓ ચાલુ છે, અને આ સ્લીપર વર્ઝન તેમાં નવો ઉમેરો છે. ભવિષ્યમાં દિલ્હી-પટના જેવા અન્ય રૂટ્સ પર પણ આવી ટ્રેનો શરૂ કરવાની યોજના છે. આનાથી પ્રવાસન, વ્યાપાર અને આર્થિક વિકાસને પ્રોત્સાહન મળશે. વડાપ્રધાન મોદીના નેતૃત્વમાં રેલવે મંત્રાલયે આત્મનિર્ભર ભારતના વિઝનને આગળ વધાર્યું છે, જેમાં વંદે ભારત જેવા પ્રોજેક્ટ્સ મુખ્ય છે.
આ ટ્રેનની શરૂઆત પૂર્વોત્તર ભારત માટે ખાસ મહત્વની છે. આસામ અને પશ્ચિમ બંગાળ વચ્ચેનું કનેક્ટિવિટી વધશે, જે વેપાર અને પર્યટનને વેગ આપશે. ગુવાહાટી જેવા શહેરોમાંથી કોલકાતા જવા માટે હવે વધુ સારો વિકલ્પ મળશે, જેમાં રાત્રીના પ્રવાસ દરમિયાન આરામ મળશે. મંત્રી વૈષ્ણવે કહ્યું કે આ ટ્રેન 15થી 20 દિવસમાં શરૂ થઈ શકે છે.
