ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં વર્ચ્યુઅલ રેલીમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) પર તીખા પ્રહાર કર્યા છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે TMC ઘૂસખોરોને સમર્થન આપે છે અને તેથી જ તેઓ સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR)નો વિરોધ કરે છે. આ નિવેદનથી પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં નવો વિવાદ ઉભો થયો છે, જ્યારે 2026ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આ બ્લોગમાં અમે આ નિવેદનની વિગતો, પૃષ્ઠભૂમિ, પ્રતિક્રિયાઓ અને તેના રાજકીય અસરો પર વિસ્તારથી ચર્ચા કરીશું.
પ્રથમ તો સમજીએ કે SIR શું છે? સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન એ ચૂંટણી પંચ દ્વારા અમલમાં મુકાયેલી એક પ્રક્રિયા છે, જેમાં મતદાર યાદીઓનું વિશેષ તીવ્ર પુનરાવલોકન કરવામાં આવે છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ઘૂસખોરો અને અયોગ્ય મતદારોને મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવાનો છે. વડાપ્રધાન મોદીએ ગુવાહાટીમાં એક રેલીમાં જણાવ્યું કે, “SIR ઘૂસખોરોને બહાર રાખવા માટે છે, પરંતુ કોંગ્રેસ અને TMC જેવા પક્ષો તેમને દાયકાઓથી સુરક્ષા આપતા આવ્યા છે.” આ નિવેદન પશ્ચિમ બંગાળના સંદર્ભમાં વધુ તીવ્ર છે, જ્યાં મતુઆ સમુદાય જેવા વોટર બ્લોક્સ પર રાજકીય પક્ષોની નજર છે.
મોદીજીની આ વર્ચ્યુઅલ રેલી પશ્ચિમ બંગાળના નાડિયા જિલ્લામાં આયોજિત હતી, પરંતુ ખરાબ હવામાનને કારણે તેમને ત્યાં પહોંચી શક્યા નહીં. તેમ છતાં, વર્ચ્યુઅલ માધ્યમથી તેમણે પોતાના સંબોધનમાં TMCને ‘મહા જંગલ રાજ’ તરીકે વર્ણવ્યું. તેમણે કહ્યું, “TMC ઘૂસખોરોને આશ્રય આપે છે અને તેથી જ તેઓ SIR જેવી પ્રક્રિયાઓનો વિરોધ કરે છે. આનાથી બંગાળના લોકોને પીડા થાય છે.” આ આરોપોનો સીધો સંબંધ છે સિટીઝનશિપ અમેન્ડમેન્ટ એક્ટ (CAA) સાથે, જેમાં મતુઆ સમુદાયને નાગરિકતા આપવાની વાત છે. મોદીએ મતુઆઓને આશ્વાસન આપ્યું કે CAAથી તેમને લાભ મળશે અને તેમની આશંકાઓને દૂર કરવામાં આવશે.
આ નિવેદનની પૃષ્ઠભૂમિમાં જોઈએ તો, પશ્ચિમ બંગાળમાં ઘૂસખોરીનો મુદ્દો લાંબા સમયથી રાજકીય વિવાદનું કેન્દ્ર છે. ભાજપ અને મોદી સરકાર વારંવાર આરોપ લગાવે છે કે TMC અને કોંગ્રેસ જેવા પક્ષો વોટ બેંક માટે ઘૂસખોરોને સમર્થન આપે છે. અસમમાં પણ મોદીએ તાજેતરમાં કહ્યું કે, “કોંગ્રેસે દાયકાઓથી ઘૂસખોરોને સુરક્ષા આપી છે, પરંતુ SIR જેવી પ્રક્રિયાઓથી તેમને બહાર કાઢવામાં આવશે.” આના પર તૃણમૂલ કોંગ્રેસે તીખી પ્રતિક્રિયા આપી છે. પશ્ચિમ બંગાળના મંત્રી અને TMC નેતા ચંદ્રિમા ભટ્ટાચાર્યએ કહ્યું, “વડાપ્રધાન દેશને ગુમરાહ કરી રહ્યા છે. આવી યોજનાઓ સફળ થશે નહીં. TMC બંગાળના વિકાસને અટકાવતી નથી, પરંતુ ભાજપની વિભાજનકારી રાજનીતિને વિરોધ કરે છે.”
આ વિવાદના કારણે પશ્ચિમ બંગાળમાં રાજકીય વાતાવરણ ગરમાયું છે. ભાજપ 2026ની ચૂંટણીઓમાં TMCને હરાવવા માટે આ મુદ્દાને મુખ્ય હથિયાર તરીકે વાપરી રહી છે. મોદીએ નાડિયા રેલીમાં પણ રાષ્ટ્રીય મહામાર્ગ પ્રોજેક્ટ્સનું ઉદ્ઘાટન કર્યું, જેમાં રૂ. 3200 કરોડના પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ છે. તેમણે કહ્યું કે, “ભાજપ બંગાળમાં વિકાસ લાવશે અને ‘મહા જંગલ રાજ’ને સમાપ્ત કરશે.” આના વિરુદ્ધમાં TMCના નેતાઓ કહે છે કે ભાજપ કેન્દ્રમાં સત્તામાં છે અને તેઓ જ વિકાસને અટકાવી રહ્યા છે.
આ મુદ્દાનું વિશ્લેષણ કરીએ તો, ઘૂસખોરી અને નાગરિકતાના મુદ્દા ભારતની પૂર્વીય સરહદો પર ખાસ કરીને અસમ અને બંગાળમાં મહત્વપૂર્ણ છે. 1980ના દાયકાથી અસમમાં નેશનલ રજિસ્ટર ઓફ સિટીઝન્સ (NRC) જેવી પ્રક્રિયાઓ ચાલી રહી છે, જેમાં લાખો લોકોને ઘૂસખોર તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા છે. SIRને પણ આ જ પ્રકારની પ્રક્રિયા તરીકે જોવામાં આવે છે, જે મતદાર યાદીઓને શુદ્ધ કરવા માટે છે. મોદી સરકારે CAAને અમલમાં મુકીને હિન્દુ, શીખ, જૈન, બૌદ્ધ, પારસી અને ખ્રિસ્તી શરણાર્થીઓને નાગરિકતા આપવાની વ્યવસ્થા કરી છે, પરંતુ મુસ્લિમોને તેમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે વિરોધ થયો છે.
મતુઆ સમુદાય, જે બંગાળમાં મોટો વોટ બ્લોક છે, તેમને CAAથી આશા છે કે તેમના પૂર્વજો જે બાંગ્લાદેશથી આવ્યા હતા તેમને નાગરિકતા મળશે. મોદીએ તેમને આશ્વાસન આપ્યું કે, “CAAથી તમને માન-સન્માન મળશે.” પરંતુ TMCના મમતા બેનર્જીએ વારંવાર કહ્યું છે કે તેઓ CAA અને NRCનો વિરોધ કરે છે કારણ કે તે વિભાજનકારી છે અને લોકોને હેરાન કરે છે. તેમના મતે, આ પ્રક્રિયાઓથી અસલી નાગરિકો પણ પીડાય છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ નિવેદન 2026ની ચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવ્યું છે. ભાજપને બંગાળમાં 2021માં હાર મળી હતી, પરંતુ તેઓ હવે વિકાસ અને રાષ્ટ્રવાદના મુદ્દા પર પાછા ફરવા માંગે છે. મોદીએ કહ્યું કે, “ભાજપ બંગાળમાં શાંતિ અને વિકાસ લાવશે.” આના વિરુદ્ધમાં TMC કહે છે કે ભાજપ કેન્દ્રીય એજન્સીઓનો દુરુપયોગ કરીને વિરોધીઓને હેરાન કરે છે.
આ વિવાદથી સમાજમાં વિભાજન વધી શકે છે. એક તરફ રાષ્ટ્રવાદ અને સુરક્ષાના મુદ્દા છે, તો બીજી તરફ માનવ અધિકાર અને વિભાજન વિરોધી વિચારધારા છે. ભારત જેવા વિવિધતાવાળા દેશમાં આવા મુદ્દાઓને સંતુલિત રીતે હલ કરવાની જરૂર છે. જો SIR જેવી પ્રક્રિયાઓ અમલમાં આવે તો તેનાથી મતદાર યાદીઓ વધુ વિશ્વસનીય બને, પરંતુ તેનું અમલીકરણ નિષ્પક્ષ હોવું જોઈએ.
આ ઘટના પરથી સ્પષ્ટ છે કે ભારતીય રાજનીતિમાં ઘૂસખોરી અને નાગરિકતાના મુદ્દા હજુ પણ જીવંત છે. મોદીના આ નિવેદનથી TMC અને ભાજપ વચ્ચેની લડાઈ વધુ તીવ્ર બની છે. આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દા પર વધુ પ્રતિક્રિયાઓ આવી શકે છે.
