ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંગઠન (ISRO)એ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરમાંથી LVM3-M6 રોકેટના માધ્યમથી અમેરિકાની કંપની AST SpaceMobileના BlueBird Block-2 કોમ્યુનિકેશન સેટેલાઇટને સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે. આ મિશન માત્ર ટેક્નિકલ સફળતા જ નહીં, પરંતુ ભારતના વૈશ્વિક વ્યાપારી અંતરિક્ષ લોન્ચ માર્કેટમાં વધતી ભૂમિકાનું પ્રતીક છે.
લોન્ચની સમયસર બપોરે 8:55 વાગ્યે થઈ હતી. 43.5 મીટર ઊંચા અને 640 ટન વજનના LVM3 રોકેટે (જેને ‘બાહુબલી’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) લગભગ 15 મિનિટની ફ્લાઇટ પછી BlueBird Block-2 સેટેલાઇટને તેના નિયત ઓર્બિટમાં (લગભગ 520 કિમીની ઊંચાઈ પર) સ્થાપિત કર્યું. આ સેટેલાઇટનું વજન 6,100 કિલોગ્રામ છે, જે LVM3 રોકેટ દ્વારા ભારતીય જમીનમાંથી લોન્ચ કરાયેલું સૌથી ભારે પેલોડ છે. આ પહેલાંનો રેકોર્ડ નવેમ્બર 2025માં લોન્ચ કરાયેલા CMS-03 સેટેલાઇટનો હતો, જેનું વજન 4,400 કિલોગ્રામ હતું.
BlueBird Block-2 સેટેલાઇટ અમેરિકાની AST SpaceMobile કંપની દ્વારા વિકસિત કરાયેલું છે. આ સેટેલાઇટ એક વૈશ્વિક લો અર્થ ઓર્બિટ (LEO) કોન્સ્ટેલેશનનો ભાગ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સામાન્ય મોબાઇલ ફોનમાં સીધું 4G/5G સેલ્યુલર બ્રોડબેન્ડ કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડવાનો છે. તેમાં 223 ચોરસ મીટરનું ફેઝ્ડ એરે એન્ટેના છે, જે તેને લો અર્થ ઓર્બિટમાં લોન્ચ કરાયેલું સૌથી મોટું વ્યાપારી કોમ્યુનિકેશન સેટેલાઇટ બનાવે છે. આ ટેક્નોલોજીથી દુનિયાના દરેક ખૂણે, ખાસ કરીને દૂર-દરાજના વિસ્તારોમાં, ફોન યુઝર્સને સીધું સેટેલાઇટ દ્વારા ઇન્ટરનેટ, વીડિયો કોલ્સ અને ડેટા સેવા મળી શકશે – તેમાં કોઈ વિશેષ હાર્ડવેરની જરૂર નહીં પડે.
આ મિશન ISROના વ્યાપારી વિભાગ NewSpace India Limited (NSIL) અને AST SpaceMobile વચ્ચેના કરાર હેઠળ કરવામાં આવ્યું છે. આ પહેલી વખત છે કે અમેરિકાના કોઈ ક્લાયન્ટ માટે ડેડિકેટેડ વ્યાપારી લોન્ચ ISRO દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. LVM3-M6 LVM3 રોકેટની છઠ્ઠી ઓપરેશનલ ફ્લાઇટ છે અને તેની 100% સફળતા દર સાથે નવમી સફળ મિશન છે. આ રોકેટે અગાઉ Chandrayaan-2, Chandrayaan-3 અને OneWebના મિશન્સમાં પણ ભાગ લીધો છે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ સફળતાને “ભારતના અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું” ગણાવી છે. તેમણે X પર પોસ્ટ કર્યું કે, “LVM3-M6ની સફળ લોન્ચથી ભારતીય જમીન પરથી સૌથી ભારે સેટેલાઇટ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે, જે ભારતની હેવી-લિફ્ટ ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે અને વૈશ્વિક વ્યાપારી લોન્ચ માર્કેટમાં ભારતની વધતી ભૂમિકાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.” તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, “ભારતના યુવાનોની શક્તિથી અમારું અંતરિક્ષ કાર્યક્રમ વધુ અદ્યતન અને અસરકારક બની રહ્યું છે. આ સફળતા Gaganyaan જેવા ભાવિ મિશન્સ માટે મજબૂત પાયો નાખે છે અને વૈશ્વિક ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવે છે.”
ISRO ચેરમેન ડૉ. વી. નારાયણને પણ આ સફળતાને “ભારતીય જમીન પરથી સૌથી ભારે સેટેલાઇટ લોન્ચ” તરીકે વર્ણવી છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ મિશન શ્રીહરિકોટામાંથી 104મું લોન્ચ છે અને LVM3ની વિશ્વસનીયતાને 100% સાબિત કરે છે. આ સફળતા ભારતના અંતરિક્ષ કાર્યક્રમને વધુ મજબૂત બનાવશે, ખાસ કરીને Gaganyaan (માનવ અંતરિક્ષ મિશન), ભારતીય અંતરિક્ષ સ્ટેશન અને અન્ય હાઇ-થ્રુપુટ કોમ્યુનિકેશન પ્રોજેક્ટ્સ માટે.
આ મિશનથી ભારતે વૈશ્વિક અંતરિક્ષ માર્કેટમાં પોતાની જગ્યા વધુ મજબૂત કરી છે. હવે ભારતે 34 દેશો માટે 434 સેટેલાઇટ્સ લોન્ચ કર્યા છે. આવી સફળતાઓથી ભારત અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બની રહ્યું છે અને વિશ્વમાં એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.
