ભારત અને ઓમાન વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોમાં ઐતિહાસિક ક્ષણ આવી પહોંચી છે. વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયુષ ગોયલે જાહેર કર્યું છે કે આવતીકાલે, 18 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ, મસ્કતમાં ભારત અને ઓમાન વચ્ચે વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (CEPA) અથવા મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) પર હસ્તાક્ષર થશે. આ કરાર પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની હાજરીમાં થશે, જે બંને દેશો વચ્ચેના મજબૂત સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવશે.
આ કરારની જાહેરાત કરતાં પીયુષ ગોયલે કહ્યું કે આ FTA કાપડ, ઓટોમોબાઈલ, રિન્યુએબલ એનર્જી, રત્ન અને આભૂષણ, ઓટો કમ્પોનેન્ટ્સ તેમજ અન્ય ક્ષેત્રોમાં અપાર તકો ઊભી કરશે. ઓમાન માટે આ તેનો છેલ્લા લગભગ 20 વર્ષમાં પ્રથમ મુક્ત વેપાર કરાર છે, જે તેનું મહત્ત્વ વધુ વધારે છે.
2024-25માં બંને દેશો વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર લગભગ 10.5 અબજ ડોલરનો હતો, જેમાં ભારતની નિકાસ લગભગ 4 અબજ ડોલર અને આયાત 6.54 અબજ ડોલરની હતી. આ કરારથી મોટા ભાગના માલ પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી ઘટશે અથવા દૂર થશે, જેથી ભારતીય નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. ખાસ કરીને એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, કેમિકલ્સ અને ટેક્સટાઈલ્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં 3 અબજ ડોલરથી વધુની નિકાસ ડ્યુટી-ફ્રી બની શકે છે.
આ કરારના મુખ્ય લાભો
- કાપડ અને ફૂટવેર ક્ષેત્ર: ભારતીય કાપડ ઉદ્યોગને ઓમાનના બજારમાં વધુ સરળ પ્રવેશ મળશે, જે હજારો રોજગારીની તકો ઊભી કરશે.
- ઓટોમોબાઈલ અને ઓટો કમ્પોનેન્ટ્સ: ભારતના ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરને નવા બજાર મળશે, જે વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં ભારતને મજબૂત બનાવશે.
- રિન્યુએબલ એનર્જી: બંને દેશો વચ્ચે સોલાર અને અન્ય ગ્રીન એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સમાં સહયોગ વધશે, જે ભારતના નેટ ઝીરો લક્ષ્યને મદદ કરશે.
આ ઉપરાંત, સેવાઓ ક્ષેત્રે પણ સહયોગ વધશે, જેમ કે પ્રોફેશનલ સર્વિસિસ, ટૂરિઝમ, હેલ્થકેર અને એજ્યુકેશન. સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ડીપ ટેકમાં પણ બંને દેશો સાથે મળીને કામ કરી શકશે.ઓમાનનું વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વઓમાન ગલ્ફ કોઓપરેશન કાઉન્સિલ (GCC)ના સભ્ય દેશોમાં ભારત માટે ત્રીજું સૌથી મોટું નિકાસ બજાર છે. આ કરારથી ઓમાન અન્ય GCC દેશો, આફ્રિકા અને મધ્ય એશિયા તરફનું દ્વાર બની રહેશે.
આ કરારની વાટાઘાટો નવેમ્બર 2023માં શરૂ થઈ હતી અને આ વર્ષે પૂર્ણ થઈ. પીયુષ ગોયલે મસ્કતમાં ઈન્ડિયા-ઓમાન બિઝનેસ ફોરમને સંબોધતાં કહ્યું કે આ કરાર બંને દેશોના નેતાઓની હાજરીમાં થશે અને તે દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં માઈલસ્ટોન સાબિત થશે.આ કરારથી ભારતની ‘વિકસિત ભારત’ની યાત્રાને વેગ મળશે અને બંને દેશોના વેપારીઓ તેમજ ઉદ્યોગોને નવી તકો મળશે. આ ઐતિહાસિક ક્ષણ ભારતની વૈશ્વિક વેપાર નીતિની સફળતા દર્શાવે છે.
