અદાણી ગ્રીન એનર્જી: રણના રેતીલા પ્રદેશોમાંથી ઊગતો ગ્રીન શક્તિનો વિશ્વનો સૌથી મોટો સપનો

અદાણી ગ્રીન એનર્જી (Adani Green Energy)(AGEL) એ ભારતની નવીન ઊર્જા (renewable energy) ઉત્પન્ન કરવાની દ્રષ્ટિ ધરાવતી માત્ર કંપની જ નથી, પણ એક મહત્વપૂર્ણ ખેલાડી છે જે ગ્રીન પરિવર્તન અને ટકાઉ ઉર્જા સંકુલના કેન્દ્રમાં ઉભરી રહ્યું છે. જોકે કંપનીની વૃદ્ધિ પ્રેરણાદાયક છે, પરંતુ તેના નિર્ણયોમાં કેટલીક વિવાદિત પાસાઓ પણ હાજર છે. 

અદાણી ગ્રીનનાં મોટા સિદ્ધિઓ

1. ખાવડા પ્રોજેક્ટ: વૈશ્વિક દૃશ્યમાં વિશાળ Renewable Energy પાર્ક

• AGEL ગુજરાતની કચ્છ જિલ્લાના ખાવડા વિસ્તારમાં વિશ્વનું એક સૌથી મોટું નવીન ઊર્જા પાર્ક જાહેર કરવાનો દાવો કરે છે. 
• આ પાર્કનું હેતુ લગભગ 30 GW (ગિગાવોટ) ક્ષમતા ધરાવવાનું છે.
• AGEL–એ જણાવ્યું છે કે તેણે માત્ર 12 મહિનામાં અગાઉ કામગીરી શરૂ કરી અને લગભગ 2.4 મિલિયન સોલાર મોડ્યુલ લગાવ્યો છે.
• આ પ્રોજેક્ટ માટે પાણી બચાવવા માટે અને ધૂળને દૂર કરવા માટે વોટરલેસ ક્લીનિંગ રોબોટ્સની યોજના પણ બનાવવામાં આવી છે – જ્યાં ઊપકરણ પર ધૂળ વસે છે, ત્યાં તેને સાફ કરવા માટે, પરંતુ પાણીનો ઉપયોગ ઘટાડવા માટે રોબોટ્સ ઉપયોગ કરવાનો વિચાર છે.
• AGEL એ કહે છે કે તેઓ 2030 સુધીમાં 45 GW સુધીની ક્ષમતા બનાવવા અપેક્ષા રાખે છે.

2 ઓપરેશનલ ક્ષમતામાં નોંધ ઉન્નતિ

• AGEL ભારતીય કંપનીઓમાં પ્રથમ બની ગઈ છે જેએ 10,000 MW (10 GW) નવીન ઊર્જા ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરી છે. 
• તેમની વર્તમાન ઓપરેશનલ પોર્ટફોલિયો સિસ્ટમે સંકલિત રીતે સોલાર, પવન (વાઇન્ડ) અને હાઇબ્રિડ (સોલાર + વાઇન્ડ) પાવર પ્લાન્ટો સામેલ છે. 
• ઉદાહરણ તરીકે, તેમને 126 MW પવન (wind) પ્રોજેક્ટ ગુજરાતમાં ઓપરેશનલ બનાવ્યો છે, જે CO2 ઉત્સર્જનમાં આશરે 0.8 મિલિયન ટન વાર્ષિક ઘટાડો કરશે.

3 નવી પ્રોજેક્ટ્સ અને વિસ્તરણ

• AGELએ વધુ 212.5 MW સોલાર પ્રોજેક્ટ કમિશન કર્યું છે ગુજરાતે, જે તેની કુલ ક્ષમતામાં મહત્વપૂર્ણ વધારો લાવે છે.
• તેના વ્હોલલી ઓન થયેલ ઉપ-સબસિડીરી દ્વારા ખાવડામાં 57.2 MW હાઇબ્રિડ (વાઈન્ડ + સોલાર) પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવાનો નિર્ણય થયો છે, જે શેર ધારકો અને રોકાણકારોમાં ઉત્સાહ લાવે છે. 
• તાજેતરમાં AGEL ની એક આધિકારીઓએ જણાવ્યું કે નવા 48 MW પવન પ્રોજેક્ટ પણ ખાવડા ખાતે ચાલુ થઇ છે.
• બીજી તરફ, AGELનું દૃષ્ટિકોણ ગ્રીન હાઈડ્રોજન તરફ પણ છે: Adani New Industries Limited (ANIL), જે Adani Groupનું ભાગ છે, એ 5 MW ઓફ-ગ્રિડ ગ્રીન હાઇડ્રોજન પાઇલટ પ્લાન્ટ કચ્છ, ગુજરાતમાં સ્થાપિત કર્યું છે. 

સકારાત્મક પાસાં અને ફાયદા

• પર્યાવરણ માટે સકારાત્મક અસર: AGELની નવીન ઊર્જા ઉદ્યોગમાં વૃદ્ધિ ભારતીય ઉર્જા મિશન અને ગ્લોબલ કાર્બન ઘટાડવાના લક્ષ્યો સાથે સુસંગત છે.
• રોજગારીનું સર્જન: મોટા પ્રોજેક્ટો, જેમ કે ખાવડા પાર્ક, સ્થાનિક સ્તરે અનેક રોજગાર તક આપે છે — સ્થાપન, રક્ષણ, વ્યવસ્થાપન વગેરે કામની માંગ વધે છે.
• ટકાઉ ટેક્નોલોજી અને અનુપ્રેરણાત્મક નવીનતા: વોટરલેસ રોબોટ્સ અને હાઈડ્રોજન ઉદ્યોગ તરફનો દૃષ્ટિકોણ AGEL ને ટેક-સેનિટાઇઝ્ડ ટીમ તરીકે ઉભણે છે.
• ભવિષ્યની ઊર્જા સુરક્ષા: જ્યારે ફોસિલ ફ્યુઅલ્સ પર આધાર હટાવવાની દિશામાં ભારત આગળ વધે છે, ત્યારે એ પ્રકારની કંપનીઓ દેશ ઊર્જા સલામતીમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

વિવાદો અને ચિંતાઓ

૧ સુરક્ષા પ્રશ્નો

• ખાવડા પાર્ક સરહદની નજીક છે — તે પાકિસ્તાન બોર્ડર સામે માત્ર લગભગ 1 કિમિ અંતરે આવેલ છે, જેના કારણે સુરક્ષા ચિંતાઓ ઊભી થઈ છે.
• રાજ્યએ સરહદ નજીકની સુરક્ષા નિયમોમાં સુધારા કર્યા છે, જેથી આપોપટ પરોક્ષ રીતે Adani Group ને લાભ મળી શકે છે.

૨ નાણાકીય જોખમ

• જેટલું AGEL ગરિમાસ્થ રેકોર્ડ તોડી રહ્યું છે, તેના શેરોમાં પણ ઉથલ-પાથલ જોવા મળી રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે, કંપનીનું શેર ભાવ તાજેતરમાં ઘટાડો દર્શાવી રહ્યું છે, એટલે રોકાણકારો માટે જોખમ પણ છે. 
• લોકોએ દાવો કર્યો છે કે નવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે મોટા ઇન્વેસ્ટમેન્ટની જરૂર છે, અને વિપ્રતિબંધોની સ્થિતિમાં એ ધ્યેયો માટે જરૂરી ફંડિંગ પ્રાપ્ત કરવા મુશ્કેલી આવી શકે છે.

૩ જમીન અને સામાજિક મુદ્દાઓ

• કેટલીક સમુદાયો સામે છે જે કહે છે કે સોલાર અને વાઇન્ડ પાર્કોની બાંધકામ માટે ખેતીની જમીન હટાવવામાં આવી રહી છે.  “40% સોલાર પાણી ફાર્મલેન્ડમાં છે. ખેડૂત લોકો જાણ્યા વગર પોતાની જમીન ગુમાવી રહ્યા છે.” 
• એવી ફરિયાદ પણ છે કે જ્યારે કંપની જમીન ખરીદે છે, પ્રાદેશિક સમુદાયોને પૂરતી પરિચય કે રિપેરેશન / રોજગાર સુવિધાઓ નહીં મળે.

૪ ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને ગ્રિડ સંકલન જોખમ

• ગ્રીન હાઈડ્રોજન પ્રોજેક્ટ્સ આકર્ષક છે, પરંતુ એ ઓપરેશનલ ખર્ચ અને ટેક્નોલોજીકલ પડકારોની મોટી ભાગીદારી ધરાવે છે.
• Adani Energy Solutions (AESL) જેમણે પાવર ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટ જીતી છે, પરંતુ વધુ લાઇન અને ટ્રાન્સફોર્મર બાંધવાની જરૂરીયાત છે જે સમય અને ખર્ચ વધારે શકે છે.
• ગ્રિડ-ફીડ સંબંધિત સમસ્યાઓ પણ છે — નવી ઊર્જા સ્ત્રોતોથી જનરેટ થયેલ વીજળી ટ્રાન્સમિશન લાઈનો દ્વારા અસરકારક રીતે વહેંચાય તે જરૂરી છે, નહિ તો ઊર્જા “વેસ્ટ” થઇ શકે છે.

ભવિષ્ય તરફ

• AGELની મહાન દ્રષ્ટિ અને મોટા પ્રોજેક્ટો દર્શાવે છે કે તે ભારતની “લીડર નવું ઉર્જા પરિવર્તન” માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
• જો તેઓ પોતાની લક્ષ્ય, જેમ કે 45 GW દ્વારા 2030 સુધી પહોંચવાનો, સફળતા સાથે હાંસલે તો એ ભારતને ઉર્જા પ્રદાન અને પર્યાવરણ બંનેમાં લાભદાયક ઠરે છે.
• પરંતુ વિવાદો, ખાસ કરીને જમીનવાળી મુદ્દાઓ અને સુરક્ષા ચિંતાઓ, એ કંપની માટે મોટી પડકાર છે. લોકો, સ્થાનિક સમુદાયો અને સરકાર સાથે પારદર્શિતા, ફાયદું વહેંચવાની યોજના મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
• ટેક્નોલોજી માટેનું દૃષ્ટિકોણ — જેમ કે હાઇડ્રોજન, Industry 4.0, બુદ્ધિશાળી ક્લીનિંગ તકનીકો — એ AGELને ગ્રીન ઉર્જા વિનિયોગમાં આગેવાની પર રાખે છે, પરંતુ એની સફળતા માટે રોકાણ, નિયંત્રણ અને નિયમન એહમ ભાગ ભજવશે.

અદાણી ગ્રીન એનર્જી (Adani Green Energy) એ જશે આગળ વધતી ઊર્જા ક્રાંતિમાં કેરેક્ટર તરીકે ઊભરી છે — તેની પસંદગીઓ અને મોટાભાગની કામગીરી ભારતની ગ્રીન ઊર્જા દ્રષ્ટિ સાથે છૂટે છે. સાથે-સાથે, તેની સફળતા માત્ર પાવર ઉત્પાદનથી માંડીને નવીન ટેકનોલોજી, રોજગાર, હાઇડ્રોજન અને પર્યાવરણીય જવાબદારી સુધી વિસ્તરે છે. પરંતુ આ માટે વિવાદ પણ છે — જમીન, સુરક્ષા, સમુદાય અને નાણાકીય જોખમ એવા મુદ્દાઓ છે કે જે AGEL ને આવે જીરો પડકાર આપી શકે છે.