વિશ્વના સૌથી મોટા સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ પ્રોજેક્ટ સ્ટારલિંકને ભારતમાં કાર્યરત થવાની મંજૂરી મળવાની આશા નોંધપાત્ર રીતે વધી છે. સ્પેસએક્સના સ્થાપક અને સીઈઓ ઈલોન મસ્કે ગઈકાલે રાત્રે X (પહેલાં ટ્વિટર) પર એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું કે, “ભારત સરકાર સાથેની વાતચીત ખૂબ જ સકારાત્મક રહી છે. અમે ભારતના લોકોને હાઈ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટ સેવા પૂરી પાડવા માટે ખૂબ જ આતુર છીએ.”
મસ્કની આ પોસ્ટ ત્યારે આવી છે જ્યારે ગત સપ્તાહે ભારતના સંચાર મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જાહેર કર્યું હતું કે સ્ટારલિંક સહિતની સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન કંપનીઓને લાઇસન્સ આપવાની પ્રક્રિયા અંતિમ તબક્કામાં છે. સરકારે જૂન ૨૦૨૫માં જાહેર કરેલી નવી સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન નીતિ હેઠળ હવે વિદેશી કંપનીઓને પણ GMPCS (Global Mobile Personal Communication by Satellite) લાઇસન્સ આપવામાં આવશે.
શા માટે ભારતમાં સ્ટારલિંકની એન્ટ્રી મહત્વની છે?
- ભારતના ૬૦%થી વધુ વિસ્તારોમાં હજુ પણ હાઈ-સ્પીડ બ્રોડબેન્ડ ઇન્ટરનેટ નથી પહોંચ્યું, ખાસ કરીને ગ્રામીણ અને પહાડી વિસ્તારોમાં.
- સ્ટારલિંકનું લો-અર્થ ઓર્બિટ (LEO) સેટેલાઇટ નેટવર્ક ૧૦૦ Mbpsથી ૨૦૦ Mbps સુઆ સ્પીડ આપી શકે છે, જે પરંપરાગત ફાઇબર કનેક્શન કરતાં ઘણા વિસ્તારોમાં વધુ સારું છે.
- શિક્ષણ, આરોગ્ય, ઈ-કોમર્સ અને ડિજિટલ ઈન્ડિયા મિશનને મજબૂતી મળશે.
હાલની સ્થિતિ શું છે?
- સ્ટારલિંકે ૨૦૨૨થી ભારતમાં પ્રવેશવાના પ્રયાસો કર્યા હતા, પરંતુ સુરક્ષા, ડેટા લોકલાઇઝેશન અને સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી જેવા મુદ્દે અટકી પડ્યા હતા.
- હવે ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (TRAI)એ સેટેલાઇટ સ્પેક્ટ્રમને એડમિનિસ્ટ્રેટિવ (ઓક્શન વિના) ફાળવવાની ભલામણ કરી છે, જે સ્ટારલિંક અને અમેઝોનના Project Kuiper જેવી કંપનીઓ માટે મોટી રાહત છે.
- નવેમ્બર ૨૦૨૫માં સ્ટારલિંકે ભારતમાં પોતાનું ૧૦૦% સબસિડિયરી કંપની સ્ટારલિંક સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ રજિસ્ટર કરાવી છે.
ભવિષ્યમાં શું થઈ શકે?
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, જાન્યુઆરી-ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ સુધીમાં સ્ટારલિંકને અંતિમ મંજૂરી મળી શકે છે. કંપની પહેલા ગુજરાત, રાજસ્થાન, હિમાચલ પ્રદેશ અને નોર્થ-ઈસ્ટના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સેવા શરૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે.
જો આવું થશે તો ભારતના ઇન્ટરનેટ માર્કેટમાં એક નવું યુગ શરૂ થશે, જેમાં Jio, Airtel અને Vi સાથે સ્ટારલિંક પણ મુખ્ય ખેલાડી બની જશે.
તમને લાગે છે કે સ્ટારલિંક ભારતના ગામડાઓ સુધી સસ્તું અને ઝડપી ઇન્ટરનેટ પહોંચાડી શકશે?
