સુરત શહેરના ખજોદ વિસ્તારમાં આવેલી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની (SMC) કચરા ડમ્પિંગ સાઇટ પર લાગેલી ભયાનક આગ હજુ પણ સંપૂર્ણ રીતે કાબૂમાં આવી નથી. સોમવારે સવારે આશરે 10:30-11:00 વાગ્યાના અરસામાં શરૂ થયેલી આ આગ 42 કલાકથી વધુ સમય વીતી ગયા છતાં ભભૂકી રહી છે. સુરત ફાયર બ્રિગેડના 50થી વધુ જવાનો અને 15થી વધુ ફાયર એન્જિનો સતત પાણીનો મારો ચલાવી રહ્યા છે, પરંતુ આગની તીવ્રતા ઘટવાનું નામ નથી લઈ રહી. અત્યાર સુધીમાં 15 લાખથી વધુ લિટર પાણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, તેમ છતાં આગ પર પૂર્ણ કાબૂ મેળવવામાં આવ્યો નથી.
આ ઘટના બની ત્યારે શહેરમાં કચરા વ્યવસ્થાપન અંગેના વિવાદો ચરમસીમાએ હતા. છેલ્લા એક મહિનાથી સુરત મહાનગરપાલિકા પર કચરાના કૌભાંડના આક્ષેપો થઈ રહ્યા હતા. કચરાને પ્રોસેસ કર્યા વિના અન્ય વિસ્તારોમાં ઠાલવવાના આરોપો વચ્ચે આ અચાનક આગ લાગી છે. આગ લાગ્યા બાદ ઘટનાસ્થળે જઈ શકાય તેમ નથી, કારણ કે કચરાના ઊંડા ઢગલામાં આગ ફેલાઈ ગઈ છે. આગનો ધુમાડો 5 કિલોમીટરથી વધુ અંતર સુધી ફેલાયો છે, જેના કારણે પાંડેસરા, ઉમરા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ઝેરી ગેસની અસર જોવા મળી રહી છે. આ ધુમાડાએ શહેરના દક્ષિણ ભાગને ગૂંગળાવી દીધું છે અને વાયુ પ્રદૂષણનું સ્તર અલાર્મિંગ સ્તરે પહોંચ્યું છે.
આ ઘટનાએ પર્યાવરણ અને આરોગ્ય અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ઝેરી ધુમાડાના કારણે આસપાસના ગામડાઓ જેમ કે બુડિયા, ગબેની, દીપલી, જિયાવ અને ભીમરાડમાં રહેતા લોકોને શ્વાસની તકલીફ, ઊબકા અને આંખમાં બળતરા જેવી સમસ્યાઓ થઈ રહી છે. ખજોદ સાઇટ આસપાસના 10 કિલોમીટર વિસ્તારમાં પ્રદૂષણ ફેલાવે છે, જેના કારણે વર્ષોથી સ્થાનિક લોકો અને પર્યાવરણવાદીઓ આ સાઇટ બંધ કરવાની માગણી કરી રહ્યા છે. નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (NGT) દ્વારા અગાઉ પણ આ સાઇટ બંધ કરવાના આદેશ આપવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ હજુ પણ તે ચાલુ છે.
સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને આગને નિયંત્રણમાં લાવવા માટે તમામ સંસાધનો ઉપયોગમાં લીધા છે. અધિકારીઓ કહે છે કે આગને સંપૂર્ણ રીતે ઓલવવામાં સમય લાગશે, કારણ કે કચરાના અંદરના ભાગમાં આગ સળગી રહી છે. સદનસીબે અત્યાર સુધી કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી, પરંતુ પર્યાવરણીય અસર ગંભીર છે.
આ ઘટના સુરત જેવા ઝડપથી વિકસતા શહેર માટે કચરા વ્યવસ્થાપનની મોટી નિષ્ફળતા દર્શાવે છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે કચરો પ્રોસેસ કરવો, લેન્ડફિલને બંધ કરીને આધુનિક વેસ્ટ ટુ એનર્જી પ્લાન્ટ તરફ વળવું જરૂરી છે. નહીં તો આવી આગ અને પ્રદૂષણની ઘટનાઓ વધુ વખત બનશે. નાગરિકોને પણ જાગૃતિ વધારવી જોઈએ અને સરકાર પર દબાણ લાવવું જોઈએ કે કચરા વ્યવસ્થાપનને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે.
