રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી (NCP)ના નેતા અને પૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી અજિત પવારના અકાળ અવસાન બાદ તેમની પત્ની સુનેત્રા પવારએ મહારાષ્ટ્રના પ્રથમ મહિલા નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા છે. આ ઘટના માત્ર એક વ્યક્તિગત દુ:ખની વાર્તા નથી, પરંતુ મહારાષ્ટ્રના રાજકીય ઇતિહાસમાં મહિલા સશક્તિકરણનું એક મોટું પ્રતીક બની ગઈ છે.
અજિત પવારનું ૨૮ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ બારામતીમાં થયેલા વિમાન અકસ્માતમાં અવસાન થયું હતું. આ અકસ્માતમાં અજિત પવાર સહિત અન્ય ચાર વ્યક્તિઓનું મોત થયું હતું, જેણે રાજ્યના રાજકીય વર્તુળોમાં મોટો આંચકો આપ્યો હતો. અજિત પવાર મહારાષ્ટ્રના એક પ્રભાવશાળી નેતા તરીકે જાણીતા હતા, જેમને ‘દાદા’ તરીકે લોકો પ્રેમથી બોલાવતા હતા. તેમના અવસાન પછી NCPના ધારાસભ્ય દળમાં નેતૃત્વની ખાલી જગ્યા ઊભી થઈ હતી, અને પાર્ટીએ ઝડપથી આ નિર્ણય લીધો કે સુનેત્રા પવાર જ આ જવાબદારી સંભાળશે.
સુનેત્રા પવારે ૩૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ મુંબઈના લોક ભવનમાં રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતના હસ્તે પદ અને ગોપનીયતાના શપથ લીધા. આ સમારોહમાં મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ અને નાયબ મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે સહિત અનેક વરિષ્ઠ નેતાઓ હાજર રહ્યા હતા. શપથ લેતી વખતે સુનેત્રા પવારની આંખોમાં આંસુ હતા, પરંતુ તેમણે દૃઢતાપૂર્વક પોતાની જવાબદારી સ્વીકારી. આ પછી તેમને ત્રણ મહત્વના વિભાગો સોંપવામાં આવ્યા છે: રાજ્ય એક્સાઈઝ (સ્ટેટ એક્સાઈઝ ડ્યુટી), રમતગમત અને યુવા કલ્યાણ તથા લઘુમતી વિકાસ અને ઔકાફ. નાણાં વિભાગ હાલમાં મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ પાસે જ રહેશે.
સુનેત્રા પવારનો જન્મ ૧૮ ઓક્ટોબર, ૧૯૬૩ના રોજ થયો હતો અને તેઓ મૂળ પાટીલ પરિવારના છે. તેઓ લાંબા સમયથી સામાજિક કાર્યોમાં સક્રિય રહ્યા છે અને લોકો તેમને ‘વહીણી’ તરીકે પ્રેમથી બોલાવે છે. રાજકીય ક્ષેત્રમાં તેમનો પ્રવેશ મોડો થયો હતો. ૨૦૨૪માં તેઓએ લોકસભા ચૂંટણીમાં બારામતી બેઠક પરથી ઉમેદવારી કરી હતી, પરંતુ જીતી શક્યા નહોતા. ત્યારબાદ તેઓ રાજ્યસભાના સભ્ય બન્યા હતા. હવે તેઓ નાયબ મુખ્યમંત્રી બનીને મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં મોટી જવાબદારી સંભાળી રહ્યા છે.
આ નિમણૂક પાછળ NCPની વ્યૂહરચના પણ સ્પષ્ટ દેખાય છે. અજિત પવારના અવસાન પછી પાર્ટીમાં એકતા જાળવવા અને સહાનુભૂતિના મોજાનો લાભ લેવા માટે સુનેત્રા પવારને આગળ લાવવામાં આવ્યા છે. આ નિર્ણયથી NCPના ધારાસભ્યોમાં એકતા જોવા મળી છે, કારણ કે તેઓને સર્વસંમતિથી વિધાનસભા પક્ષના નેતા તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટના મહારાષ્ટ્રની આગામી ઝિલ્લા પરિષદ ચૂંટણીઓમાં પણ અસર કરી શકે છે, કારણ કે પવાર પરિવારનો પ્રભાવ બારામતી અને પશ્ચિમ મહારાષ્ટ્રમાં મજબૂત છે.
આ નિમણૂક મહિલા નેતૃત્વના દૃષ્ટિકોણથી પણ મહત્વની છે. મહારાષ્ટ્રમાં અત્યાર સુધી કોઈ મહિલા નાયબ મુખ્યમંત્રી બની ન હતી. સુનેત્રા પવારની આ પસંદગીએ રાજ્યમાં મહિલાઓને રાજકીય ક્ષેત્રે આગળ વધવાની પ્રેરણા આપી છે. ભારતીય રાજકારણમાં પણ આવા ઉદાહરણો જોવા મળ્યા છે, જ્યાં મહિલાઓએ પોતાના પતિના અવસાન પછી પણ નેતૃત્વ સંભાળ્યું છે, જેમ કે રાબરી દેવીએ બિહારમાં અને સોનિયા ગાંધીએ કોંગ્રેસમાં.
સુનેત્રા પવારે શપથ લીધા બાદ પોતાના પ્રથમ નિવેદનમાં કહ્યું કે તેઓ અજિત પવારના સપનાઓને આગળ ધપાવશે અને મહારાષ્ટ્રના વિકાસ માટે કાર્ય કરશે. તેઓએ પાર્ટી કાર્યકરો અને લોકોના સમર્થનનો આભાર વ્યક્ત કર્યો. હવે તેમની આગળ મોટી પડકારો છે – પાર્ટીમાં એકતા જાળવવી, વહીવટી કામગીરી સંભાળવી અને આગામી ચૂંટણીઓમાં NCPને મજબૂત કરવું.
આ ઘટના મહારાષ્ટ્રના મહાયુતિ સરકાર માટે પણ મહત્વની છે. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે સુનેત્રા પવારને અભિનંદન પાઠવ્યા અને કહ્યું કે તેઓ રાજ્યના વિકાસમાં મહત્વનું યોગદાન આપશે. આ નિમણૂકથી મહાયુતિ ગઠબંધન વધુ મજબૂત બનશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
સુનેત્રા પવારની આ યાત્રા દુ:ખથી શરૂ થઈ છે, પરંતુ તે મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં નવી શરૂઆતનું પ્રતીક બની ગઈ છે. લોકો હવે તેમના કાર્યકાળ પર નજર રાખી રહ્યા છે અને આશા રાખે છે કે તેઓ અજિત પવારની વારસાને આગળ વધારશે અને રાજ્યના લોકોની સેવા કરશે.
