રાજસ્થાનની એન્ટી-ટેરરિઝમ સ્ક્વોડ (ATS) એ તાજેતરમાં એક મોટી કાર્યવાહી કરીને ભારત-પાકિસ્તાન સરહદની નજીક આવેલા વિસ્તારમાં એક મૌલવીને અટકાયત કર્યો છે. આ મૌલવી પર રાષ્ટ્રવિરોધી પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવાયેલા હોવાનો આરોપ છે. આ કાર્યવાહી જૈસલમેર જિલ્લાના કુરિયાબેરી ગામમાં હાથ ધરવામાં આવી હતી, જે તનોટ-કિશનગઢ વિસ્તારમાં આવેલું છે. આ વિસ્તાર સંવેદનશીલ સરહદી વિસ્તાર તરીકે ઓળખાય છે, જ્યાં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓની શક્યતા હંમેશા રહે છે. ATSના અધિકારીઓ અનુસાર, આ અટકાયત વિશ્વસનીય ગુપ્ત માહિતીના આધારે કરવામાં આવી છે, અને અટકાયત કરાયેલા વ્યક્તિને જયપુર લઈ જઈને તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ ઘટના રાજસ્થાનમાં આતંકવાદ વિરોધી અભિયાનના ભાગરૂપે જોવા મળે છે, જેમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં અનેક કાર્યવાહીઓ કરવામાં આવી છે.
આ કાર્યવાહીની વિગતો પર નજર કરીએ તો, ATSની ટીમે શનિવારે રાત્રે આ ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું. અટકાયત કરાયેલા મૌલવીનું નામ હજુ સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ સ્થાનિક સૂત્રો અનુસાર, તે આ વિસ્તારમાં ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય હતો. ATSને શંકા છે કે તે પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી જૂથો સાથે જોડાયેલો હોઈ શકે છે અને સરહદ પારથી ગુપ્ત માહિતીનું આદાન-પ્રદાન કરતો હતો. આ વિસ્તારમાં કિશનગઢ ફિલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જની નજીક હોવાથી, સુરક્ષા એજન્સીઓ હંમેશા સતર્ક રહે છે. અટકાયત બાદ, મૌલવીને જયપુરમાં ATSના મુખ્યાલયમાં લઈ જવામાં આવ્યો છે, જ્યાં તેની પૂછપરછ ચાલુ છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ તપાસમાં વધુ ખુલાસા થઈ શકે છે, જેમાં અન્ય વ્યક્તિઓની પણ સંડોવણી હોઈ શકે છે.
આ ઘટના રાજસ્થાનમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં થયેલી આતંકવાદ વિરોધી કાર્યવાહીઓની શ્રેણીમાં નવી કડી છે. નવેમ્બર ૨૦૨૫માં, ATSએ જલોર જિલ્લાના સાંચોર વિસ્તારમાંથી મૌલવી ઓસામા ઉમરને અટકાયત કર્યો હતો, જે તેહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) સાથે જોડાયેલો હતો. ઓસામા પર આરોપ હતો કે તે અન્ય વ્યક્તિઓને કટ્ટરવાદી બનાવવાના પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો અને અફઘાનિસ્તાનમાં જોડાવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. આ કાર્યવાહીમાં અન્ય ચાર વ્યક્તિઓને પણ અટકાયત કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી કેટલાક મૌલવી હતા. ATS અને નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (NIA)ના સંયુક્ત ઓપરેશનમાં આ અટકાયતો કરવામાં આવી હતી. ઓસામા ઉમરની પૂછપરછમાં ખુલાસો થયો હતો કે તે છેલ્લા ચાર વર્ષથી TTP સાથે સંપર્કમાં હતો અને દુબઈ મારફતે અફઘાનિસ્તાન જવાની તૈયારી કરી રહ્યો હતો. આ ઘટનાએ રાજસ્થાનમાં આતંકવાદી નેટવર્કની હાજરી પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.
ઓક્ટોબર ૨૦૨૫માં પણ, NIA, ATS અને ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB) દ્વારા જોધપુર અને જૈસલમેરમાં રેડ કરીને ત્રણ મૌલવીઓને અટકાયત કરવામાં આવ્યા હતા. આ મૌલવીઓ આયુબ, ઉસ્માન અને મસૂદને આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદી નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા હોવાના આરોપ હતા. આ કાર્યવાહીમાં પાંચથી છ વ્યક્તિઓને પકડવામાં આવ્યા હતા, જેમાં મદરસાઓમાં કાર્યરત વ્યક્તિઓનો સમાવેશ હતો. આ ઘટનાઓથી સ્પષ્ટ થાય છે કે રાજસ્થાનમાં મદરસાઓ અને ધાર્મિક વ્યક્તિઓના આડમાં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ ચાલી રહી છે, જેને રોકવા માટે સુરક્ષા એજન્સીઓ સતત કાર્યરત છે.
રાજસ્થાનના સરહદી વિસ્તારોમાં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓનું જોખમ હંમેશા રહેલું છે. ભારત-પાકિસ્તાન સરહદની નજીક આવેલા જૈસલમેર, બારમેર, જલોર અને જોધપુર જેવા જિલ્લાઓમાં ગુપ્તચર વ્યવસ્થા મજબૂત કરવામાં આવી છે. ATSના ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ વિકાસ કુમારે જણાવ્યું હતું કે આ અટકાયતોમાં પકડાયેલા વ્યક્તિઓને તપાસમાં વધુ માહિતી મળી શકે છે. છેલ્લા વર્ષોમાં, રાજસ્થાનમાં અનેક મૌલવીઓ અને મૌલાનાઓને આતંકવાદી જૂથોને મદદ કરવા બદલ અટકાયત કરવામાં આવ્યા છે. ૨૦૧૫થી ૨૦૨૫ સુધીના સમયગાળામાં, ભારતભરમાં અનેક કિસ્સાઓમાં મદરસાઓનો ઉપયોગ જેહાદને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. આવા કિસ્સાઓમાં મૌલવીઓની ભૂમિકા વારંવાર સામે આવી છે, જેમાં તેઓ ધાર્મિક પ્રભાવનો ઉપયોગ કરીને યુવાનોને કટ્ટરવાદ તરફ દોરી જાય છે.
આ કાર્યવાહીઓના પરિણામસ્વરૂપે, રાજસ્થાન સરકાર અને કેન્દ્રીય એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલન વધારવામાં આવ્યું છે. સરહદી વિસ્તારોમાં ડ્રોન વિજિલન્સ, સીસીટીવી અને ગુપ્તચર નેટવર્કને મજબૂત કરવામાં આવ્યું છે. સ્થાનિક વસ્તીને પણ સુરક્ષા અંગે જાગૃત કરવા માટે અભિયાનો ચલાવવામાં આવી રહ્યા છે. આતંકવાદ વિરોધી કાર્યવાહીઓમાં સફળતા મેળવવા માટે, સમુદાયનો સહયોગ અત્યંત જરૂરી છે. ઘણી વખત, સ્થાનિક લોકોની માહિતીના આધારે જ આવી કાર્યવાહીઓ સફળ થાય છે.
આ ઘટનાના પ્રભાવ પર વિચાર કરીએ તો, તે રાજસ્થાનની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. સરહદી વિસ્તારોમાં આતંકવાદીઓની ઘૂસણખોરી અને સ્થાનિક નેટવર્કનું જોખમ વધી રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા યુએપીએ (અનલોફુલ એક્ટિવિટીઝ પ્રિવેન્શન એક્ટ) હેઠળ આવા કિસ્સાઓમાં કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. ઓસામા ઉમરના કિસ્સામાં પણ UAPA હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો. આ કાયદો આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે અસરકારક સાબિત થયો છે, પરંતુ તેના દુરુપયોગની શક્યતા પણ વિવાદાસ્પદ છે.
સમુદાયમાં આવા કિસ્સાઓથી તણાવ વધી શકે છે, તેથી સરકારને જરૂર છે કે તે પારદર્શિતા જાળવે અને નિર્દોષ વ્યક્તિઓને હેરાન ન કરે. ધાર્મિક વ્યક્તિઓની ભૂમિકા સમાજમાં મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ જ્યારે તેમનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રવિરોધી પ્રવૃત્તિઓ માટે થાય તો તે ચિંતાનો વિષય બને છે. રાજસ્થાનમાં મદરસાઓનું નિયમન અને તેમની પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવા માટે વધુ પગલાં લેવાની જરૂર છે.
આ કાર્યવાહીઓથી એ વાત સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારતની સુરક્ષા એજન્સીઓ આતંકવાદ વિરુદ્ધ સતત લડાઈ લડી રહી છે. છેલ્લા વર્ષોમાં, અનેક આતંકી મોડ્યુલ્સને તોડી પાડવામાં આવ્યા છે, જેમાં સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણોનો ખુલાસો થયો છે. રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોમાં, જ્યાં સરહદી વિસ્તારો વધુ છે, ત્યાં આવી કાર્યવાહીઓ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. ભવિષ્યમાં, ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી આતંકવાદને રોકવા માટે વધુ અસરકારક વ્યૂહરચના અપનાવવી જોઈએ.
