NIA એ 7 વિદેશી નાગરિકોને ઝડપી લીધા, જેમાં સૌથી વધુ ચર્ચામાં નામ છે મેથ્યુ વેનડાઈક
મ્યાનમારમાં ફાઈટર્સને ટ્રેનિંગ આપીને ભારત વિરુદ્ધ સજ્જ કરવાનો આરોપ
ટૂરિસ્ટ વિઝા પર આવીને પ્રતિબંધિત વિસ્તારોમાં પ્રવેશ… અને હવે NIAની કસ્ટડીમાં મોટી તપાસ ચાલુ
આ તાલીમ ભારતના ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં સક્રિય અતિવાદી સંગઠનોને સમર્થન આપવા માટે હોવાનો NIAનો આરોપ છે. આ કેસમાં અત્યારે મેથ્યુ વેનડાઈક NIAની કસ્ટડીમાં છે અને 27 માર્ચ સુધી તેમને રિમાન્ડ આપવામાં આવ્યો છે. આ ઘટના ભારતની સુરક્ષા માટે મોટી ચેતવણી છે અને વિશ્વભરમાં ચર્ચા થઈ રહી છે કે આ માણસ ફિલ્મ નિર્માતા છે, ટ્રાવેલર છે કે વિદેશી ફાઈટર અને CIAનો જાસૂસ?
મેથ્યુ વેનડાઈક કોણ છે? તેમનું જીવન અને પૃષ્ઠભૂમિ
મેથ્યુ એરોન વેનડાઈક 46 વર્ષના અમેરિકન નાગરિક છે. તેમનો જન્મ બાલ્ટિમોરમાં થયો હતો. તેઓ જ્યોર્જટાઉન યુનિવર્સિટીમાંથી સિક્યોરિટી સ્ટડીઝમાં માસ્ટર્સ કર્યા છે. તેમનું જીવન સાહસ અને સંઘર્ષોથી ભરેલું છે. 2007થી 2010 સુધી તેઓ મોટરસાઈકલ પર ઉત્તર આફ્રિકા અને મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં ફર્યા છે. આ દરમિયાન તેઓ અમેરિકન સેના સાથે જોડાઈને વિવિધ વિસ્તારોમાં ફિલ્મિંગ પણ કરતા હતા. તેમની પ્રથમ મોટી ફિલ્મ “પોઈન્ટ એન્ડ શૂટ” (2014) છે જે લિબિયા યુદ્ધ પર આધારિત છે અને ટ્રિબેકા ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં બેસ્ટ ડોક્યુમેન્ટરી એવોર્ડ જીત્યું છે. આ ફિલ્મમાં તેમના પોતાના કેદના અનુભવ અને યુદ્ધના ફૂટેજનો ઉપયોગ થયો છે.
તેમણે સીરિયાના સિવિલ વોર પર “નોટ એનીમોર: એ સ્ટોરી ઓફ રેવોલ્યુશન” (2013) ફિલ્મ બનાવી છે અને જેમ્સ ફોલી પરની ડોક્યુમેન્ટરીમાં સિનેમેટોગ્રાફર તરીકે પણ કામ કર્યું છે. તેઓ ફક્ત ફિલ્મ નિર્માતા જ નથી, પરંતુ 2014માં તેમણે “સન્સ ઓફ લિબર્ટી ઈન્ટરનેશનલ” નામની નોન-પ્રોફિટ સિક્યોરિટી કન્સલ્ટન્સી કંપની પણ સ્થાપી છે. આ કંપની લિબિયન નેશનલ આર્મીને સહાય કરી છે. તેમના જીવનમાં સાહસ, ફિલ્મ અને યુદ્ધનું મિશ્રણ છે જે તેમને વિશ્વભરમાં અનોખા વ્યક્તિ તરીકે ઓળખાવે છે. પરંતુ આ જ સાહસ તેમને હવે ભારતમાં NIAની જાળમાં ફસાવી દીધા છે.
લિબિયા યુદ્ધમાં વિદેશી ફાઈટર તરીકેની ભૂમિકા અને કેદનો અનુભવ
2011માં લિબિયાના સિવિલ વોર દરમિયાન મેથ્યુ વેનડાઈકે મુઆમ્મર ગદ્દાફી વિરુદ્ધ લડતા રેબલ્સ સાથે જોડાઈને વિદેશી ફાઈટર તરીકે ભાગ લીધો. તેઓ નેશનલ લિબરેશન આર્મી સાથે હતા. એક અમ્બુશમાં તેઓ ઘાયલ થયા અને ગદ્દાફીની સેનાએ તેમને પકડી લીધા. તેમને બે જેલમાં 6 મહિના સુધી સોલિટરી કન્ફાઈનમેન્ટમાં રાખવામાં આવ્યા. ત્રિપોલી પર રેબલ્સે કબજો કર્યા પછી તેઓ મુક્ત થયા. આ અનુભવ તેમના જીવનનો ટર્નિંગ પોઈન્ટ બન્યો. તેમની ફિલ્મ “પોઈન્ટ એન્ડ શૂટ” આ જ અનુભવ પર આધારિત છે જેમાં તેમના પોતાના ફૂટેજનો ઉપયોગ થયો છે. આ ફિલ્મ વિશ્વભરમાં લોકપ્રિય થઈ અને તેમને ફિલ્મ નિર્માતા તરીકે પ્રસિદ્ધિ અપાવી. આ કાર્યમાં તેઓ માત્ર લડાકુ જ નહીં પરંતુ ડોક્યુમેન્ટર તરીકે પણ સક્રિય રહ્યા જેથી વિશ્વને યુદ્ધની વાસ્તવિકતા બતાવી શકે.
અન્ય સંઘર્ષો: સીરિયા, ઈરાક અને યુક્રેનમાં તાલીમ આપનાર
લિબિયા પછી મેથ્યુ વેનડાઈકે સીરિયાના સિવિલ વોરમાં પણ સહાય કરી. તેમણે આસિરિયન ક્રિશ્ચિયન ફાઈટર્સને ઈરાકમાં ISIS વિરુદ્ધ તાલીમ આપી. આ તાલીમ અમેરિકન સેના આવે તે પહેલાં થઈ હતી. 2020થી તેઓ યુક્રેનમાં રશિયા વિરુદ્ધ લડતા યુક્રેનિયન સેનાને તાલીમ આપી રહ્યા છે. તેમણે લ્વીવ અને કિવ જેવા વિસ્તારોમાં સિવિલિયન અને મિલિટરી પર્સનલને ટ્રેનિંગ આપી છે. તેમણે કાઉન્ટર-ડ્રોન ટેક્નોલોજી જેવી નવીનતાઓ પણ રજૂ કરી છે. આ તમામ અનુભવો તેમને વિદેશી ફાઈટર અને સિક્યોરિટી એનાલિસ્ટ તરીકે ઓળખાવે છે. તેમની કંપની સન્સ ઓફ લિબર્ટી ઈન્ટરનેશનલ દ્વારા વિવિધ દેશોમાં સુરક્ષા સલાહ અને તાલીમ આપવાનું કાર્ય ચાલુ છે. પરંતુ આ જ ક્ષમતા હવે મ્યાનમારમાં ભારત વિરુદ્ધ વાપરવાનો આરોપ લાગ્યો છે.
મ્યાનમારના સિવિલ વોરમાં સામેલી અને NIAની ધરપકડની વિગતો
મ્યાનમારના સિવિલ વોરમાં મેથ્યુ વેનડાઈકે તાજેતરમાં રસ લીધો. તેઓ અને 6 યુક્રેનિયન નાગરિકો (મેક્સિમ હોન્ચારુક, પેટ્રો હુબ્રા, ઈવાન સુકમાનોવસ્કી, મારિયાન સ્ટેફાન્કિવ, તારાસ સ્લિવિયાક અને વિક્ટર કામિન્સ્કી) ટૂરિસ્ટ વિઝા પર ભારત આવ્યા. તેઓ ગુવાહાટી થઈને મિઝોરમ પહોંચ્યા પરંતુ રિસ્ટ્રિક્ટેડ એરિયા પર્મિટ (RAP) વગર પ્રવેશ કર્યો. ત્યાંથી તેઓ અનધિકૃત રીતે મ્યાનમારમાં ક્રોસ કરી ગયા. ત્યાં તેમણે જાતિવાદી સશસ્ત્ર જૂથો (Ethnic Armed Groups)ને ડ્રોન વોરફેર, હથિયાર હેન્ડલિંગ, ડ્રોન એસેમ્બલી અને જેમિંગ ટેક્નોલોજીની તાલીમ આપી. તેમણે યુરોપથી મોટી સંખ્યામાં ડ્રોન અને જેમિંગ સાધનો આયાત કરીને મ્યાનમાર પહોંચાડ્યા હોવાનો પણ આરોપ છે. આ તાલીમ એકથી વધુ વખત આપવામાં આવી છે અને તે ભારતના ઉત્તર-પૂર્વમાં સક્રિય અતિવાદી જૂથોને સમર્થન આપવા માટે હતી.
13 માર્ચ 2026ના રોજ NIAએ આ 7ને અલગ-अલગ વિમાનમથકો પરથી પકડ્યા. કોલકાતામાં મેથ્યુ વેનડાઈકને અને લખનૌ-દિલ્હીમાં યુક્રેનિયનોને. પાટિયાલા હાઉસ કોર્ટે તેમને UAPA હેઠળ 11 દિવસની NIA કસ્ટડીમાં મોકલ્યા છે. તપાસમાં રશિયન ઇન્ટેલિજન્સની ટિપ-ઓફનો પણ ઉલ્લેખ છે જેણે આ ગ્રુપ વિશે ચેતવણી આપી હતી.
NIAના આરોપો, તપાસ અને ભારત વિરુદ્ધ સાજિશ
NIAના આરોપો અત્યંત ગંભીર છે. આ જૂથે મ્યાનમારના જાતિવાદી જૂથોને તાલીમ આપી જે ભારતના ઉત્તર-પૂર્વીય અતિવાદી સંગઠનોને સહાય કરે છે. ડ્રોનની તાલીમ આધુનિક યુદ્ધમાં મહત્વની છે કારણ કે તે જમીની તાલીમ વગર દૂરથી હુમલા કરી શકે છે. આ ગ્રુપે યુરોપથી ડ્રોન આયાત કરીને મ્યાનમાર મોકલ્યા અને તેનો ઉપયોગ ભારત વિરુદ્ધ કરવાની તૈયારી કરી. તપાસમાં બીજા 8 સભ્યોની પણ શોધ ચાલુ છે જેઓ હજુ મ્યાનમારમાં હોઈ શકે છે. NIA ઉત્તર-પૂર્વમાં ત્રણ મહિનાથી તપાસ કરી રહી છે અને કોણે આ ગ્રુપને મદદ કરી તે પણ તપાસી રહી છે. આ કેસ પુરુલિયા આર્મ્સ ડ્રોપ કેસ જેવો લાગે છે જેમાં વિદેશીઓએ ભારત વિરુદ્ધ ષડ્યંત્ર રચ્યું હતું.
CIA જાસૂસ હોવાની અટકળો અને વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા
મેથ્યુ વેનડાઈકના અતીતને જોતાં અનેક અટકળો થાય છે કે તેઓ CIAના એસેટ હોઈ શકે છે. તેમના વિવિધ યુદ્ધોમાં ભાગ અને તાલીમ આપવાની ક્ષમતા આ અટકળને મજબૂત કરે છે. અમેરિકા અને યુક્રેન તરફથી કોન્સ્યુલર એક્સેસ અને ડ્યુ પ્રોસેસની માંગ થઈ છે. પરંતુ NIA કહે છે કે આ તપાસ ભારતની સુરક્ષા માટે છે. આ કેસમાં યુક્રેનિયન અને અમેરિકન સરકારે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. વિશ્વભરના મીડિયામાં આને મર્સેનેરી અને ટેરર પ્લોટ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
ઉત્તર-પૂર્વ ભારત મ્યાનમાર સાથે સરહદ ધરાવે છે અને અહીં અનેક અતિવાદી જૂથો સક્રિય છે. મ્યાનમારના જાતિવાદી જૂથો આ જૂથોને આશરો અને હથિયાર આપે છે. આ કેસમાં ડ્રોન તાલીમ આપવાથી ભારતની સુરક્ષા પર મોટો ખતરો છે કારણ કે ડ્રોન વડે ગુપ્ત હુમલા થઈ શકે છે. NIAની આ કાર્યવાહી ભારતની સરહદી સુરક્ષાને મજબૂત કરે છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે વિદેશી મર્સેનેરી કેવી રીતે ટૂરિસ્ટ વિઝાનો દુરુપયોગ કરીને ષડ્યંત્ર રચી શકે છે.
મેથ્યુ વેનડાઈકની વાર્તા એક ફિલ્મ જેવી છે પરંતુ હવે તે વાસ્તવિક તપાસમાં છે. તેમનું જીવન સાહસ અને યુદ્ધોથી ભરેલું છે પરંતુ આ વખતે તેઓ ભારતની કાનૂની પ્રક્રિયાનો સામનો કરી રહ્યા છે. NIAની તપાસ હજુ ચાલુ છે અને આ કેસમાં વધુ ખુલાસા થવાની સંભાવના છે. ભારતે વિદેશી તત્વો વિરુદ્ધ સતર્કતા વધારવી જરૂરી છે જેથી આવા ષડ્યંત્રો રોકી શકાય. આ ઘટના વિશ્વને યાદ અપાવે છે કે સુરક્ષા કોઈપણ કિંમતે સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ.
