મણિપુર રાજ્યમાં લગભગ એક વર્ષથી ચાલુ રાષ્ટ્રપતિ શાસન આજે સમાપ્ત થયું છે. ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)ના વરિષ્ઠ નેતા યુમનામ ખેમચંદ સિંહે આજે સાંજે મણિપુરના ૧૩મા મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા છે. રાજ્યપાલ અજય કુમાર ભલ્લાએ લોકભવનમાં આ શપથવિધિ કરાવી હતી. આ સાથે જ રાજ્યમાં ફરીથી ચૂંટાયેલી સરકારની સ્થાપના થઈ છે, જે રાજ્યના લાંબા સમયથી ચાલતા વંશીય તણાવ વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાય છે.
યુમનામ ખેમચંદ સિંહની નિમણૂક પહેલાં મંગળવારે દિલ્હીમાં ભાજપની ધારાસભ્ય દળની બેઠકમાં તેમને સર્વસંમતિથી ધારાસભ્ય દળના નેતા તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા હતા. આ બેઠકમાં કેન્દ્રીય નિરીક્ષકો તરુણ ચુઘ, સંબિત પાત્રા અને પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એન. બીરેન સિંહ પણ હાજર રહ્યા હતા. બુધવારે સવારે ખેમચંદ સિંહ ઇમ્ફાલ પહોંચ્યા અને રાજ્યપાલને સરકાર રચવાનો દાવો રજૂ કર્યો. ત્યારબાદ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ રાષ્ટ્રપતિ શાસનને રદ કરતી જાહેરાત જારી કરી, જેના પછી શપથવિધિનું આયોજન થયું.
શપથવિધિમાં યુમનામ ખેમચંદ સિંહ ઉપરાંત બે નાયબ મુખ્યમંત્રીઓના શપથ પણ લેવડાવવામાં આવ્યા. કુકી-ઝો સમુદાયના ભાજપના ધારાસભ્ય નેમચા કિપગેને પ્રથમ મહિલા અને પ્રથમ કુકી-ઝો નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા. તેઓ કાંગપોકપી બેઠકના ધારાસભ્ય છે. બીજા નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે નાગા પીપલ્સ ફ્રન્ટ (એનપીએફ)ના ધારાસભ્ય લોસી દિખોને શપથ લેવડાવવામાં આવ્યા. આ ઉપરાંત નવા ગૃહમંત્રી તરીકે ગોવિંદાસ કોન્થોજમે પણ શપથ લીધા. આ નિમણૂકો રાજ્યના ત્રણ મુખ્ય સમુદાયો – મૈતેઈ, કુકી-ઝો અને નાગા – વચ્ચે સંતુલન જાળવવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન ૧૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫થી લાદવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એન. બીરેન સિંહે રાજીનામું આપ્યું હતું. ત્યારથી રાજ્યમાં કેન્દ્રીય શાસન ચાલુ હતું અને વંશીય હિંસા તેમજ અસ્થિરતાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. આ હિંસાએ હજારો લોકોને વિસ્થાપિત કર્યા છે અને રાજ્યના વિકાસને અવરોધ્યો છે. નવી સરકારની રચના સાથે લોકોમાં શાંતિ અને વિકાસની આશા જાગી છે.
યુમનામ ખેમચંદ સિંહ કોણ છે?
યુમનામ ખેમચંદ સિંહ (ઉંમર ૬૨ વર્ષ) મૈતેઈ સમુદાયના છે અને સિંગજામેઈ વિધાનસભા બેઠકથી ધારાસભ્ય છે. તેઓ ૨૦૧૭ અને ૨૦૨૨માં ભાજપના ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટાયા હતા. તેઓ પહેલાં મણિપુર વિધાનસભાના સ્પીકર (૨૦૧૭-૨૦૨૨) રહ્યા છે અને બીરેન સિંહ સરકારમાં મંત્રી પણ રહ્યા છે. એક સમયે બીરેન સિંહના નજીકના માનવામાં આવતા ખેમચંદ પાછલા સમયમાં તેમના વિરોધી તરીકે ઉભર્યા છે. તેઓ આરએસએસના પૂર્વ કાર્યકર્તા છે અને તાએક્વાન્ડોમાં બ્લેક બેલ્ટ ધારક છે – ભારતમાં પરંપરાગત તાએક્વાન્ડોમાં પાંચમા ડાનના પ્રથમ પ્રાપ્તકર્તા છે. તેઓ એક અનુભવી વહીવટકર્તા અને સંગઠનકાર તરીકે જાણીતા છે.
યુમનામ ખેમચંદની નવી સરકારના સામે પડકારો
મણિપુરમાં છેલ્લા એક વર્ષથી વંશીય તણાવ ચાલુ છે, જેમાં મૈતેઈ અને કુકી-ઝો સમુદાય વચ્ચે હિંસા ફાટી નીકળી છે. આ હિંસાએ રાજ્યના અર્થતંત્ર, શિક્ષણ અને આરોગ્ય વ્યવસ્થાને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. નવા મુખ્યમંત્રી ખેમચંદ સિંહે શપથ લીધા બાદ પોતાની પ્રતિક્રિયામાં શાંતિ, વિકાસ અને તમામ સમુદાયો વચ્ચે સંવાદની વાત કરી છે. તેઓએ કહ્યું કે સરકારની પ્રાથમિકતા શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવી અને વિસ્થાપિત લોકોને પરત લાવવી છે.
આ નવી સરકાર ભાજપના નેજા હેઠળ NDAની છે, જેમાં એનપીએફ જેવા સહયોગીઓનો સમાવેશ છે. નિમણૂકોમાં સમુદાયોનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે, જેથી વિશ્વાસ ફરીથી બંધાય. જોકે, વિશ્લેષકો માને છે કે શાંતિ પ્રક્રિયા લાંબી અને જટિલ રહેશે. કેન્દ્ર સરકાર પણ આ મુદ્દે સક્રિય રહી છે અને નવી સરકારને સમર્થન આપવાની વાત કરી છે.
આ ઘટના મણિપુરના ઇતિહાસમાં મહત્વની છે કારણ કે લાંબા સમય પછી ચૂંટાયેલી સરકાર પાછી આવી છે. લોકોમાં આશા છે કે આ સરકાર વંશીય સંવાદ દ્વારા શાંતિ સ્થાપિત કરશે અને વિકાસના કાર્યોને ગતિ આપશે. રાજ્યના ભવિષ્ય માટે આ એક નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે.
