ભારત અને યુનાઇટેડ અરબ એમિરેટ્સ (UAE) વચ્ચેના સંબંધોમાં નવો અધ્યાય ઉમેરાયો છે. UAEના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહયાનની 19 જાન્યુઆરી 2026ની ભારત મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશોએ ઉચ્ચ શિક્ષણ અને ડિજિટલ ફાઇનાન્સમાં સહયોગ વધારવાનો મહત્વપૂર્ણ કરાર કર્યો છે. આ કરાર બંને દેશોના વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને વ્યવસાયીઓ માટે નવી તકો ખોલશે અને બાયલેટરલ વેપારને $200 બિલિયન સુધી પહોંચાડવાના લક્ષ્યમાં મોટી ભૂમિકા ભજવશે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને UAE રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહયાન વચ્ચે નવી દિલ્હીમાં થયેલી વાતચીતમાં શિક્ષણને “બંને દેશોના સંબંધોનો પાયો” ગણાવવામાં આવ્યો છે. આ કરાર હેઠળ ભારતીય યુનિવર્સિટીઓ અને UAEની શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ વચ્ચે વધુ સંબંધો વિકસાવવામાં આવશે. વિદ્યાર્થીઓનું વિનિમય, સંયુક્ત ડિગ્રી પ્રોગ્રામ્સ અને ઇનોવેશન લેબ્સનું વિસ્તરણ આ કરારના મુખ્ય ભાગ છે.
ઉચ્ચ શિક્ષણમાં નવી તકો: IIT અને IIMના કેમ્પસનું વિસ્તરણ
આ કરારનો સૌથી મોટો ફાયદો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને UAEમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાની સરળતા છે. હાલમાં IIT દિલ્હી અને IIM અમદાવાદના ઓફશોર કેમ્પસ UAEમાં કાર્યરત છે. આ કરાર હેઠળ આ કેમ્પસને વધુ વિસ્તાર આપવામાં આવશે અને નવા કોર્સ શરૂ કરવામાં આવશે, ખાસ કરીને AI, ફિનટેક અને સ્ટેમ (STEM) ક્ષેત્રમાં.
બંને દેશોએ ભારતના DigiLockerને UAEના પ્લેટફોર્મ સાથે જોડવાનું નક્કી કર્યું છે. આનાથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની ડિગ્રી અને સર્ટિફિકેટનું ઝડપી વેરિફિકેશન થશે, જે નોકરી અને વિઝા પ્રક્રિયાને સરળ બનાવશે. વધુમાં, સ્ટુડન્ટ વિઝા અને રિસર્ચ વિઝા માટે ફાસ્ટ-ટ્રેક સિસ્ટમ શરૂ થશે. સંયુક્ત ‘સેન્ડવિચ ડિગ્રી’ પ્રોગ્રામ પણ શરૂ થશે, જેમાં વિદ્યાર્થીઓ બે વર્ષ એક દેશમાં અને બે વર્ષ બીજા દેશમાં અભ્યાસ કરી શકશે.
આ કરારથી ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓને વિશેષ લાભ મળશે, કારણ કે ગુજરાતમાં ઘણા વિદ્યાર્થીઓ UAEમાં અભ્યાસ કરવા જાય છે. ધોલેરા સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજનમાં UAEના રોકાણથી નવી શૈક્ષણિક અને ટેક્નોલોજી હબ વિકસશે.
ડિજિટલ ફાઇનાન્સમાં ક્રાંતિ: પેમેન્ટ સિસ્ટમનું ઇન્ટરલિંકિંગ
ડિજિટલ ફાઇનાન્સમાં સહયોગ વધારવાનો આ કરાર બંને દેશોના વેપારને નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે. ભારતના UPI (યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ) અને UAEના AANI પ્લેટફોર્મને જોડવામાં આવશે. આનાથી ક્રોસ-બોર્ડર ટ્રાન્ઝેક્શન્સ ઝડપી, સસ્તા અને વધુ સુરક્ષિત બનશે.
RuPay અને JAYWAN કાર્ડ્સની ઇન્ટરઓપરેબિલિટી પણ વધશે. આનાથી ભારતીય પ્રવાસીઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને વ્યવસાયીઓ UAEમાં સરળતાથી ચુકવણી કરી શકશે. ડિજિટલ પેમેન્ટ્સની આ નવી વ્યવસ્થા ફિનટેક સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે નવા બજાર ખોલશે અને બંને દેશો વચ્ચેના વેપારને વધારશે.
આ કરાર હેઠળ ‘ડિજિટલ એમ્બેસી’ની સ્થાપના પણ શક્ય છે, જે ડેટા સુરક્ષા અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં સહયોગ વધારશે. સુપરકમ્પ્યુટિંગ ક્લસ્ટરની સ્થાપના પણ આ કરારનો ભાગ છે, જે AI અને ડેટા સાયન્સમાં નવી તકો ખોલશે.
આ કરારના લાભો અને ભવિષ્યની તકો
આ કરારથી ભારતના યુવાનોને UAEમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ અને નોકરીની તકો વધશે. UAEમાં 4.3 મિલિયનથી વધુ ભારતીયો રહે છે, જેમના માટે આ ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ અને ડિગ્રી વેરિફિકેશન સરળ બનશે. વેપાર $100 બિલિયનથી $200 બિલિયન સુધી પહોંચવાનું લક્ષ્ય પણ આ કરારથી વધુ મજબૂત થશે.
ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓ અને વેપારીઓ માટે આ ખાસ તક છે. ધોલેરા અને GIFT સિટીમાં UAEના રોકાણથી નવી ફિનટેક અને એજ્યુકેશન હબ વિકસશે. આ કરાર બંને દેશોના યુવાનોને ભવિષ્યની તૈયારી કરવામાં મદદ કરશે.
આ કરાર ભારત-UAEના સંબંધોને નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે. શિક્ષણ અને ડિજિટલ ફાઇનાન્સના ક્ષેત્રમાં આ સહયોગ બંને દેશોના આર્થિક વિકાસને નવી ગતિ આપશે. ભવિષ્યમાં વધુ સંયુક્ત પ્રોગ્રામ્સ અને રોકાણો જોવા મળશે.
