વન્યજીવોના અવૈધ વેપારના આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાઓમાં સંડોવાયેલા ઇન્ટરપોલના રેડ કોર્નર નોટિસવાળા ભગોડા આરોપી યાંગચેન લાચુંગપાની જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસ અને લદાખ પોલીસના સંયુક્ત ઓપરેશનમાં ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ આરોપી વર્ષોથી વાઘ, ચિત્તો તથા અન્ય જોખમી પ્રજાતિઓના અંગોની હેરાફેરી કરતો હોવાનું આક્ષેપ છે.
કોણ છે યાંગચેન લાચુંગપા?
યાંગચેન લાચુંગપા (ઉંમર આશરે ૪૮ વર્ષ) લદાખના ન્યોમા વિસ્તારનો રહેવાસી છે. તેની સામે ૨૦૧૮થી જ વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ હેઠળ ગુના નોંધાયા હતા. તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે તે ચીન તથા નેપાળની સરહદે આવેલા ગામડાઓમાંથી વાઘના નખ, હાડકાં, ચામડી તથા અન્ય અંગો એકઠા કરી તિબેટ તરફ તસ્કરી કરતો હતો. આ તસ્કરીનું નેટવર્ક એશિયાના સૌથી મોટા વન્યજીવ તસ્કરીના જૂથો સાથે જોડાયેલું હોવાનું મનાય છે.
૨૦૨૨માં ઇન્ટરપોલે તેની સામે રેડ કોર્નર નોટિસ જાહેર કરી હતી, જે બાદ તે ભારતની સીમાઓમાંથી ગાયબ થઈ ગયો હતો.
કેવી રીતે ઝડપાયો?
જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસની સ્પેશિયલ ઓપરેશન ગ્રૂપ (SOG)ને ગુપ્ત માહિતી મળી હતી કે યાંગચેન લદાખથી જમ્મુ તરફના વિસ્તારમાં છુપાયો છે. લદાખ પોલીસ તથા વન વિભાગના અધિકારીઓ સાથે મળીને ખાસ ટીમ તૈયાર કરવામાં આવી. લગભગ એક મહિનાની દેખરેખ બાદ તેને કારગિલ-લેહ હાઇવે પાસે આવેલા એક નાનકડા ગામમાંથી ઝડપી પાડવામાં આવ્યો.
ધરપકડ વખતે તેની પાસેથી બે વાઘના નખ તથા ચિત્તાની ચામડીનો નાનો ટુકડો પણ મળી આવ્યો છે, જેની કિંમત આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં લાખો રૂપિયા ગણાય છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્વની સફળતા
વન્યજીવ તસ્કરીના મામલે ભારત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ખૂબ જ આક્રમક રીતે કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે. આ ધરપકડ ભારતના વન્યજીવ સંરક્ષણના પ્રયાસો માટે મોટી સફળતા ગણી શકાય. ઇન્ટરપોલે પણ આ કાર્યવાહીની પ્રશંસા કરી છે અને જણાવ્યું છે કે આનાથી એશિયાઈ વન્યજીવ તસ્કરીના નેટવર્કને મોટો ફટકો પડશે.
હવે આગળ શું?
યાંગચેનને હાલ લદાખ લઈ જવામાં આવી રહ્યો છે, જ્યાં તેની સામે વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમની વિવિધ કલમો તથા IPCની ગુનાઓ હેઠળ કેસ ચલાવવામાં આવશે. તેની પાસેથી મળેલી માહિતીના આધારે તસ્કરીના અન્ય સાગરીતોની પણ ધરપકડ કરવાની તૈયારી ચાલુ છે.
વન્યજીવોનું રક્ષણ આપણા સૌની જવાબદારી છે. આવી સફળ કાર્યવાહીઓ દર્શાવે છે કે કાયદાના હાથ ખૂબ લાંબા છે અને ગુનેગારો ક્યાંય છુપાઈ શકે તેમ નથી.
