ચક્રવાત દિતવાહે શ્રીલંકાને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. આ કુદરતી આફતમાં સેંકડો લોકોના જીવ ગયા છે, હજારો ઘરો નાશ પામ્યા છે અને લાખો લોકો વિસ્થાપિત થયા છે. આવા સમયે ભારતે પોતાના પડોશી દેશને મજબૂત સમર્થન આપ્યું છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે શ્રીલંકાની મુલાકાત દરમિયાન જાહેર કર્યું કે ભારત શ્રીલંકાના પુનર્નિર્માણ માટે $450 મિલિયન (લગભગ ₹3,800 કરોડ)નું રાહત પેકેજ આપશે. આ પેકેજમાં $350 મિલિયનની સહાયક લોન અને $100 મિલિયનની ગ્રાન્ટનો સમાવેશ થાય છે.
આ મદદ ઓપરેશન સાગર બંધુ હેઠળ આપવામાં આવી રહી છે, જે ચક્રવાતના દિવસે જ શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ ઓપરેશન ભારતની “નેબરહુડ ફર્સ્ટ” અને “મહાસાગર” નીતિનું પ્રતીક છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ ઓપરેશનનું નિર્દેશન કર્યું છે, જેમાં ભારતીય નૌકાદળ, વાયુસેના અને સેનાની ટીમો સક્રિય રહી છે.
ચક્રવાત દિતવાહની વિનાશક અસર
ચક્રવાત દિતવાહે નવેમ્બર 2025ના અંતમાં શ્રીલંકાના પૂર્વીય કિનારે ધમાલ મચાવી હતી. આ ચક્રવાતે ભારે વરસાદ, પૂર અને ભૂસ્ખલનનું કારણ બન્યું હતું. સરકારી આંકડા અનુસાર, 600થી વધુ લોકોના મોત થયા છે અને 300થી વધુ લોકો લાપતા છે. લગભગ 2 લાખ લોકો વિસ્થાપિત થયા છે. હજારો ઘરો સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યા છે અને રસ્તા, પુલો, રેલવે અને વીજળીની વ્યવસ્થા તબાહ થઈ ગઈ છે. વર્લ્ડ બેંકના અંદાજ મુજબ, આ નુકસાન $4.1 બિલિયનથી વધુનું છે. આફતે ખેતી, આરોગ્ય અને શિક્ષણ ક્ષેત્રને પણ ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.
આ ચક્રવાત શ્રીલંકાના ઇતિહાસમાં સૌથી વિનાશક આફતોમાંથી એક માનવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રપતિ અનુરા કુમારા દિસાનાયકે તેને “દેશના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટી અને સૌથી મુશ્કેલ આફત” કહી છે.
ઓપરેશન સાગર બંધુની વિગતો
ઓપરેશન સાગર બંધુ 28 નવેમ્બર 2025થી શરૂ થયું છે. ચક્રવાતના દિવસે જ ભારતીય નૌકાદળના વહાણો INS વિક્રાંત અને INS ઉદયગિરીએ કોલંબોમાં રાહત સામગ્રી પહોંચાડી હતી. આ ઓપરેશન હેઠળ:
- 1,100 ટનથી વધુ રાહત સામગ્રી (સૂકો ખોરાક, તંબુ, તાર્પણ, હાઇજીન કીટ્સ, કપડાં, પાણી શુદ્ધિકરણ કીટ્સ) પહોંચાડવામાં આવી છે.
- 14.5 ટન દવાઓ અને તબીબી સાધનો આપવામાં આવ્યા છે.
- 60 ટન વધારાના સાધનો મોકલવામાં આવ્યા છે.
- ભારતીય વાયુસેનાના Mi-17 હેલિકોપ્ટર્સે 2 અઠવાડિયાથી વધુ સમય સુધી ઉડાનો ભરી છે.
- નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ (NDRF)ની 80 સભ્યોની ટીમે બચાવ અને રાહત કાર્યો કર્યા છે.
- કંડી નજીક ભારતીય સેનાએ ફિલ્ડ હોસ્પિટલ સ્થાપી છે, જ્યાં 8,000થી વધુ લોકોને સારવાર આપવામાં આવી છે.
- મોડ્યુલર બ્રિજ (બેઇલી બ્રિજ) એરલિફ્ટ કરીને ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવ્યા છે, જેથી અલગ પડેલા વિસ્તારોમાં પહોંચી શકાય.
આ ઓપરેશનમાં ભારતીય દૂતાવાસ અને કોન્સ્યુલેટ્સે પણ રાહત વિતરણમાં મદદ કરી છે.
$450 મિલિયન પેકેજની વિગતો
આ પેકેજ શ્રીલંકા સરકાર સાથે ચર્ચા કરીને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવી રહ્યું છે. તેમાં મુખ્યત્વે નીચેના ક્ષેત્રોને આવરી લેવામાં આવશે:
- રસ્તા, રેલવે અને પુલોનું પુનર્નિર્માણ.
- સંપૂર્ણપણે અને આંશિક રીતે નાશ પામેલા ઘરોનું નિર્માણ.
- આરોગ્ય અને શિક્ષણ ક્ષેત્રોનું પુનર્નિર્માણ.
- ખેતી ક્ષેત્રને સમર્થન (ટૂંકા અને મધ્યમ ગાળાની અછતને દૂર કરવા).
- ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ અને તૈયારીને મજબૂત કરવી.
વિદેશ મંત્રી જયશંકરે કહ્યું કે “ભારત શ્રીલંકા સાથે ઊભું છે. આ આપણી પડોશી પ્રથમ નીતિનું પ્રતીક છે.“
શ્રીલંકાની પ્રતિક્રિયા
શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રી વિજીથા હેરાથે ભારતની મદદને “અભૂતપૂર્વ” કહી છે. તેમણે કહ્યું કે “આ મુલાકાત ભારતની સાથેના ગાઢ સંબંધોને દર્શાવે છે.” રાષ્ટ્રપતિ દિસાનાયકે પણ પીએમ મોદીને આભાર વ્યક્ત કર્યો છે.
ભારત-શ્રીલંકા સંબંધોમાં નવો અધ્યાય
આ મદદ ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે. શ્રીલંકા 2022ની આર્થિક કટોકટીમાંથી બહાર આવી રહ્યું છે ત્યારે આ ચક્રવાતે નવી મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી છે. ભારતે 2022માં પણ શ્રીલંકાને મોટી મદદ આપી હતી. આ પેકેજથી શ્રીલંકાનું પુનર્નિર્માણ ઝડપથી થશે અને બંને દેશો વચ્ચેનો વિશ્વાસ વધશે.
ભારતની આ માનવીય મદદ પડોશી દેશો પ્રત્યેની તેની પ્રતિબદ્ધતાનું ઉદાહરણ છે. ઓપરેશન સાગર બંધુ હજુ ચાલુ છે અને વધુ મદદ પહોંચાડવામાં આવી રહી છે.
