બાંગ્લાદેશમાં રાજકીય અસ્થિરતા અને હિંસાના વધતા કેસોને કારણે ભારત સરકાર અને સેનાએ પોતાની પૂર્વીય સરહદ પર હાઈ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. તાજેતરમાં બાંગ્લાદેશમાં એક પ્રખ્યાત વિદ્યાર્થી નેતા શરીફ ઉસ્માન હાદીના મોત બાદ ભીષણ હિંસા ફાટી નીકળી છે, જેમાં મીડિયા ઓફિસો પર હુમલા, અલ્પસંખ્યકો પર અત્યાચાર અને ભારત વિરોધી નારા લગાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિને જોતાં ભારતીય સેનાના ઈસ્ટર્ન કમાન્ડના કમાન્ડર લેફ્ટનન્ટ જનરલ આર.સી. તિવારીએ 19 ડિસેમ્બરે ત્રિપુરા અને મિઝોરમના સીમા વિસ્તારોની મુલાકાત લઈને સુરક્ષા વ્યવસ્થાનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું અને સૈનિકોને વધુ સતર્ક રહેવા સૂચના આપી હતી.
બાંગ્લાદેશમાં શું ચાલી રહ્યું છે?
બાંગ્લાદેશમાં 2024ના વિદ્યાર્થી આંદોલનના મુખ્ય નેતા શરીફ ઉસ્માન હાદીનું 18 ડિસેમ્બરે સિંગાપુરમાં સારવાર દરમિયાન મોત થયું હતું. તેમને 12 ડિસેમ્બરે ઢાકામાં મસ્જિદમાંથી બહાર આવતી વખતે માસ્ક પહેરેલા હુમલાખોરોએ ગોળી મારી હતી. હાદીના મોતના સમાચાર ફેલાતાં જ ઢાકા સહિત અનેક શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા. પ્રદર્શનકારીઓએ પ્રખ્યાત અખબારો પ્રોથમ આલો અને ડેઈલી સ્ટારની ઓફિસો પર હુમલા કરીને આગ ચાંપી દીધી. શેખ મુજીબુર રહેમાનના પૈતૃક ઘર પર પણ હુમલો થયો. આ હિંસામાં અલ્પસંખ્યક હિંદુ સમુદાય પર પણ અત્યાચારના આરોપો લાગ્યા છે, જેમાં મ્યમેનસિંઘમાં એક હિંદુ યુવક દીપુ ચંદ્ર દાસની હત્યા થઈ છે.
આ પરિસ્થિતિમાં ભારત વિરોધી ભાવનાઓ પણ વધી છે. પ્રદર્શનકારીઓએ ચટ્ટગ્રામમાં ભારતીય સહાયક હાઈ કમિશન પર પથ્થરમારો કર્યો અને ઢાકામાં ભારતીય દૂતાવાસની આસપાસ ધરણા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાને ભારતમાંથી પરત લાવવાની માંગ કરી છે. બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારે મુહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વમાં શાંતિની અપીલ કરી છે અને 20 ડિસેમ્બરને રાષ્ટ્રીય શોક દિવસ જાહેર કર્યો છે, પરંતુ હિંસા રોકવામાં અસમર્થ દેખાઈ રહી છે.
ભારતની સરહદ પર શું થઈ રહ્યું છે?
ભારત-બાંગ્લાદેશ સીમા લગભગ 4,096 કિલોમીટર લાંબી છે, જે પશ્ચિમ બંગાળ, અસમ, મેઘાલય, ત્રિપુરા અને મિઝોરમમાંથી પસાર થાય છે. આ સીમા પર ઘૂસણખોરી, તસ્કરી અને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓનું જોખમ હંમેશા રહે છે. 2025માં અત્યાર સુધીમાં 1,104 ઘૂસણખોરીના પ્રયાસો નોંધાયા છે. બાંગ્લાદેશની અસ્થિરતાને કારણે પાકિસ્તાનની ISI અને કટ્ટરપંથી જૂથો સક્રિય થયા છે, જેના કારણે ભારતે સીમા પર વધારાના સૈનિકો તૈનાત કર્યા છે.
ઈસ્ટર્ન કમાન્ડના વડા લેફ્ટનન્ટ જનરલ આર.સી. તિવારીએ વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે મિઝોરમના પરવા અને ત્રિપુરાના બેલોનિયા બોર્ડર આઉટપોસ્ટની મુલાકાત લીધી. તેમણે આસામ રાઈફલ્સ અને BSFના જવાનો સાથે વાતચીત કરી અને તેમની વ્યાવસાયિકતા અને સતર્કતાની પ્રશંસા કરી. તેમણે સતત નિગરાની, ઈન્ટેલિજન્સ શેરિંગ અને સુરક્ષા બળો વચ્ચે સંકલન વધારવા પર ભાર મૂક્યો. આ મુલાકાત બાંગ્લાદેશમાં વધતી અસ્થિરતા અને તેના સીમા પર પડતા પ્રભાવને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી હતી.
ભારત માટે આ પરિસ્થિતિનું મહત્વ
બાંગ્લાદેશ ભારતનો નજીકનો પાડોશી છે અને બંને દેશો વચ્ચે આર્થિક, સાંસ્કૃતિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો છે. પરંતુ હાલની અસ્થિરતા ભારત માટે મોટી ચુનોતી છે. અલ્પસંખ્યકો પર હુમલા, ભારત વિરોધી પ્રચાર અને કટ્ટરપંથી તત્વોનું વધવું ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં અસ્થિરતા ફેલાવી શકે છે. ચીન અને પાકિસ્તાન પણ આ પરિસ્થિતિનો લાભ લેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે બાંગ્લાદેશની આંતરિક બાબતોમાં દખલ ન કરવાનું કહ્યું છે, પરંતુ પોતાના નાગરિકો અને હિતોની સુરક્ષા માટે સતર્ક છે.
ત્રિપુરાના મુખ્યમંત્રી માનિક સાહાએ કહ્યું કે ભારત સરકાર બાંગ્લાદેશની પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે અને કોઈપણ પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર છે. BSFએ પણ સીમા પર 24 કલાકની નિગરાની વધારી દીધી છે.
બાંગ્લાદેશમાં ફેબ્રુઆરી 2026માં ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે, જે પહેલાં હિંસા વધવાની આશંકા છે. ભારતે પોતાની સીમા સુરક્ષિત રાખવા સાથે રાજદ્વારી રીતે પણ સક્રિય થવું પડશે. આ પરિસ્થિતિ દક્ષિણ એશિયાની સ્થિરતા માટે મોટો પડકાર છે.
