વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આજે અમેરિકાના નવનિયુક્ત રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે ફોન પર લગભગ ૩૦ મિનિટ સુધી વાતચીત કરી. આ વાતચીતને બંને દેશોના સત્તાવાર સૂત્રોએ “ખૂબ જ હૂંફાળી, ઉત્સાહપૂર્ણ અને આગળ જોતી” તરીકે વર્ણવી છે. આ ફોન કોલ ટ્રમ્પના ૨૦ જાન્યુઆરીએ બીજી વખત રાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ લેતાં પહેલાંનો સૌથી મહત્વનો આંતરરાષ્ટ્રીય સંપર્ક ગણી શકાય છે.
વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) તરફથી જારી કરાયેલા નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે, “બંને નેતાઓએ ભારત-અમેરિકા વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીની છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મળેલી અભૂતપૂર્વ સફળતાઓની સમીક્ષા કરી અને આ સંબંધોને આગામી દાયકામાં વધુ મજબૂત બનાવવા માટેના રોડમેપ પર ચર્ચા કરી.”
મુખ્ય મુદ્દાઓ જેના પર વાત થઈ
૧. બંને નેતાઓએ ક્વાડ (Quad) એટલે કે ભારત, અમેરિકા, જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયાના જૂથને વધુ સક્રિય અને પરિણામલક્ષી બનાવવા પર સહમતી દર્શાવી. ઇન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં ચીનની વધતી આક્રમકતાના સંદર્ભમાં આ જૂથનું મહત્વ વધી રહ્યું છે.
૨. વેપાર અને ટેકનોલોજી: ટ્રમ્પે “અમેરિકા ફર્સ્ટ” નીતિ હેઠળ ભારત સાથે વધુ સંતુલિત વેપાર સમજૂતી ઇચ્છતા હોવાનું જણાવ્યું, જ્યારે મોદીએ ભારતના “મેક ઇન ઇન્ડિયા” અને “આત્મનિર્ભર ભારત” અભિયાન હેઠળ અમેરિકન કંપનીઓ માટે મળી રહેલા અવસરોનો ઉલ્લેખ કર્યો. સેમિકન્ડક્ટર, AI, 5G/6G, ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ અને ક્લીન એનર્જી જેવા ક્ષેત્રોમાં સંયુક્ત રોકાણ વધારવા પર બંનેએ ભાર મૂક્યો.
૩. સંરક્ષણ સહયોગ: અમેરિકાએ ભારતને F-35 સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટની ટેકનોલોજી શેર કરવા તૈયારી દર્શાવી છે, જે ભારત માટે ઐતિહાસિક પગલું ગણાશે. આ ઉપર્પાંત GE-414 જેટ એન્જિનનું ૧૦૦% ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને ભારતમાં જ ઉત્પાદન પણ ઝડપી બનાવવા પર સહમતી થઈ.
૪. વૈશ્વિક શાંતિ અને આતંકવાદ: પાકિસ્તાનમાંથી ચાલતા ક્રોસ-બોર્ડર આતંકવાદનો મુદ્દો મોદીએ ઉઠાવ્યો, જેના પર ટ્રમ્પે “આતંકવાદને કોઈપણ દેશની નીતિનો હિસ્સો ન હોવો જોઈએ” એવું સ્પષ્ટ નિવેદન આપ્યું. બંનેએ યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધ અને મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ પર પણ ચર્ચા કરી અને શાંતિ માટે સંયુક્ત પ્રયાસો વધારવાનું વચન આપ્યું.
૫. વ્યક્તિગત સ્પર્શ: ટ્રમ્પે મોદીને “મારો સૌથી સારો મિત્ર” કહીને સંબોધ્યા અને ૨૦૧૯ના “હાઉડી મોદી” અને ૨૦૨૦ના “નમસ્તે ટ્રમ્પ” કાર્યક્રમોની યાદ તાજી કરી. મોદીએ ટ્રમ્પને ફરી ભારત આવે તો અમદાવાદમાં ફરી એકવાર લાખો લોકોની વચ્ચે સ્વાગત કરવાની ઇચન આપ્યું.
આ વાતચીતનું મહત્વ શા માટે?
- ટ્રમ્પના પહેલા કાર્યકાળમાં (૨૦૧૭-૨૦૨૧) ભારત-અમેરિકા સંબંધો સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યા હતા. હવે બીજા કાર્યકાળની શરૂઆતમાં જ આટલી ઊંડી ચર્ચા એ સંકેત આપે છે કે ભારત અમેરિકાની વિદેશ નીતિમાં ટોચની પ્રાથમિકતામાં રહેશે.
- ચીનની વધતી આર્થિક અને લશ્કરી તાકાત સામે ભારત અને અમેરિકા એકબીજાના સૌથી મોટા વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર બની રહ્યા છે.
- ભારત માટે અમેરિકન બજારમાં વધુ પ્રવેશ, ટેકનોલોજી અને રોકાણના દ્વાર ખુલશે, જે “વિકસિત ભારત ૨૦૪૭”ના સ્વપ્નને વેગ આપશે.
બંને નેતાઓએ ટૂંક સમયમાં જ વ્યક્તિગત મુલાકાત કરવા સહમતી દર્શાવી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પ ફેબ્રુઆરી-માર્ચ ૨૦૨૬માં ભારતની રાજ્ય મુલાકાત લઈ શકે છે, જ્યારે મોદીજી જૂન ૨૦૨૬માં વોશિંગ્ટન જઈ શકે છે.
આ ફોન કોલ માત્ર બે મિત્ર નેતાઓ વચ્ચેની વાતચીત નહીં, પરંતુ ૧.૪ અબજ ભારતીયો અને ૩૪ કરોડ અમેરિકનોના ઉજ્જવળ ભવિષ્યનું નવું પ્રકરણ છે. બંને દેશોની જનતા આ સંબંધોમાંથી શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સુરક્ષા મેળવવાની આશા રાખે છે.
જય હિન્દ! જય ભારત!
