છોટાઉદેપુર જિલ્લાના પાવીજેતપુર તાલુકામાં આવેલી ભારજ નદી પરનો મુદ્દો હવે લોકોની દૈનિક જિંદગીનો અભિન્ન ભાગ બની ગયો છે. નેશનલ હાઈવે-56 પર આવેલા આ પુલની સમસ્યા વર્ષોથી ચાલી આવે છે, પરંતુ તંત્રની બેદરકારી અને અયોગ્ય કામગીરીને કારણે આજે પણ સ્થિતિ જેમની તેમ છે. અગાઉ 6 કરોડથી વધુ રૂપિયાના ખર્ચે બનાવવામાં આવેલા ડાયવર્ઝન રસ્તાઓ ચોમાસામાં ધોવાઈ ગયા છતાં પણ વહીવટી તંત્રમાં કોઈ સુધારો દેખાતો નથી. હવે ફરી એક વખત નદી પર ‘વેઠ’ (જનતા દ્વારા બનાવેલો અસ્થાયી રસ્તો) ઉતારવામાં આવ્યો છે, જે માત્ર વાંસ અને માટી-રેતીના ભરોસે ઊભો છે. આ સ્થિતિમાં રાહદારીઓના જીવન સાથે રમત રમાઈ રહી છે.
આખી ઘટનાની શરૂઆત 2023માં થઈ હતી, જ્યારે ભારજ નદી પરનો જૂનો પુલ ધરાશાયી થયો હતો. સેન્ડ માઇનિંગ અને અનિયંત્રિત પાણીના પ્રવાહને કારણે પુલના પાયા નબળા પડ્યા અને તે તૂટી પડ્યો. આ પછી લોકોને 40થી 50 કિલોમીટરનો લાંબો ચક્કર લગાવવો પડતો હતો. આ સમસ્યાને તાત્કાલિક ઉકેલવા માટે તંત્રે પ્રથમ ડાયવર્ઝન રસ્તો બનાવ્યો, જેના પર લગભગ 2.31 કરોડ રૂપિયા ખર્ચાયા. પરંતુ આ ડાયવર્ઝન પણ પહેલા જ ચોમાસામાં ધોવાઈ ગયું. સુખી ડેમમાંથી પાણી છોડાતાં નદીમાં પૂર આવ્યું અને બધું વહી ગયું.
ત્યારબાદ ફરીથી નવું ડાયવર્ઝન બનાવવામાં આવ્યું, આ વખતે 4 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે. આ ડાયવર્ઝનમાં ક્રેશ બેરિયર અને કલ્વર્ટનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ 2025ના ચોમાસામાં આ પણ ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ ગયું. ભારે વરસાદ અને પાણીના તીવ્ર પ્રવાહને કારણે ભુવા પડ્યા, તિરાડો આવી અને છેવટે તેને બંધ કરી દેવામાં આવ્યું. આ બધા ખર્ચા મળીને 6 કરોડથી વધુ થઈ ગયા, પરંતુ સમસ્યા હજુ પણ અકબંધ છે. તંત્રની આ બેદરકારીથી સ્થાનિક લોકોમાં ભારે રોષ છે. કોન્ટ્રાક્ટરો પર મનમાની અને નબળી ક્વોલિટીના કામના આરોપો લાગી રહ્યા છે.
આ સ્થિતિમાં હવે લોકોએ પોતાના હાથે ‘વેઠ’ ઉતારવાનું શરૂ કરી દીધું છે. સ્થાનિક યુવાનો અને ગામલોકોએ વાંસના થાંભલા ઉભા કરી, માટી-રેતી ભરીને અસ્થાયી રસ્તો બનાવ્યો છે. આવા વેઠ પર વાહનો ચાલે છે, પરંતુ એક પણ વરસાદમાં તે તૂટી શકે છે. રાહદારીઓને જીવનું જોખમ લઈને આ રસ્તો પસાર કરવો પડે છે. ખાસ કરીને બે-ચાર વ્હીલર વાહનો અને પગપાળા લોકો માટે આ એકમાત્ર વિકલ્પ છે. જનતા ડાયવર્ઝન તરીકે ઓળખાતા આ રસ્તાઓ પર ટ્રાફિક જામ પણ થતો રહે છે, જેનાથી લોકોની મુશ્કેલી વધુ વધે છે.
આ ઘટના માત્ર પાવીજેતપુરની જ નથી, પરંતુ આદિવાસી વિસ્તારોમાં તંત્રની કામગીરીનું એક જીવંત ઉદાહરણ છે. બે વર્ષથી વધુ સમયથી પુલ બંધ છે, ડાયવર્ઝન પાછળ કરોડો રૂપિયા ખર્ચાયા, પરંતુ કાયમી ઉકેલ નથી મળ્યો. સ્થાનિક વેપારીઓને પણ ભારે નુકસાન થયું છે, કારણ કે બજારોમાં ગ્રાહકો ઓછા આવે છે. શાળાઓમાં પણ વિદ્યાર્થીઓને આવર-જવરમાં મુશ્કેલી પડે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો અકસ્માતો પણ થયા છે, જેમ કે ST બસોની ટક્કર.
સ્થાનિક લોકો માંગ કરી રહ્યા છે કે તાત્કાલિક કાયમી પુલનું નિર્માણ થાય. નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી (NHAI) અને જિલ્લા વહીવટી તંત્રે આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી લેવો જોઈએ. ડાયવર્ઝન બનાવતી વખતે એન્જિનિયરિંગના ધોરણોનું પાલન થવું જોઈએ, જેથી તે ચોમાસામાં ટકી રહે. કોન્ટ્રાક્ટરોની જવાબદારી નક્કી કરીને તેમને દંડ અને કાળા યાદીમાં મૂકવા જોઈએ.
