ડાંગ લોકસંવાદમાં ખુલી ખેતીવાડી વિભાગની પોલ
ડાંગ જિલ્લો પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય અને આદિવાસી વસ્તી માટે જાણીતો છે. અહીંના ખેડૂતો મોટા ભાગે પ્રાકૃતિક ખેતી અને પરંપરાગત પદ્ધતિઓ અપનાવે છે. રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રત પ્રાકૃતિક ખેતીના મજબૂત હિમાયતી છે અને ગુજરાતમાં આ અભિયાનને વેગ આપવા માટે ગામે-ગામે ફરીને ખેડૂતો સાથે સંવાદ કરે છે. પરંતુ ડાંગમાં યોજાયેલા આ લોકસંવાદમાં તેમણે ખેતીવાડી વિભાગની કામગીરી પર તીક્ષ્ણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા.
કાર્યક્રમ દરમિયાન રાજ્યપાલે જણાવ્યું કે ખેતીવાડી વિભાગના કૃષિ સહાયકોને યોગ્ય તાલીમ આપવામાં આવી નથી. તેમણે કહ્યું કે તાલીમમાં મોટી ગડબડ છે અને આ કારણે ખેડૂતોને સમયસર માર્ગદર્શન મળતું નથી. રાજ્યપાલે સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો કે તાત્કાલિક તાલીમનું આયોજન કરવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું, “એક સપ્તાહમાં દરેક કૃષિ સહાયકની લેખિત તાલીમ કરાવો. જે ના કરી શકે તેને બહાર કરો અને નવાને લાવો.”
આ સાથે રાજ્યપાલે DDO (જિલ્લા વિકાસ અધિકારી)ને સંબોધીને કહ્યું, “DDO સાહેબ, આ તમારો વિભાગ છે, કમજોર છે.” આ શબ્દોએ સભામાં હાજર અધિકારીઓને હચમચાવી દીધા. કલેક્ટર અને સ્થાનિક ધારાસભ્યની હાજરીમાં આવા સખત શબ્દો બોલાતા જોવા મળ્યા, જે દર્શાવે છે કે રાજ્યપાલ ખેડૂતોના હિત માટે કોઈ પણ સમાધાન કરવા તૈયાર નથી.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પ્રચારમાં રાજ્યપાલની અગ્રેસર ભૂમિકા
રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રત ગુજરાતમાં પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જાણીતા છે. તેઓ દેશના પ્રથમ એવા રાજ્યપાલ છે જેમણે ગામે-ગામે જઈને આ અભિયાન ચલાવ્યું છે. ડાંગ જિલ્લો પહેલેથી જ પ્રાકૃતિક ખેતી માટે પ્રયોગાત્મક જિલ્લા તરીકે ઓળખાય છે. અહીંના આદિવાસી ખેડૂતો પરંપરાગત રીતે રાસાયણિક ખાતરોનો ઓછો ઉપયોગ કરે છે અને જૈવિક પદ્ધતિઓ અપનાવે છે.
પાછલા વર્ષોમાં રાજ્યપાલે ડાંગમાં અનેક કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો છે. તેમણે ખેડૂતો સાથે ખેતરમાં જઈને ચર્ચા કરી છે, પ્રાકૃતિક ખેતીના ફાયદા સમજાવ્યા છે અને સરકારી યોજનાઓનો લાભ પહોંચાડવા માટે પ્રયત્નો કર્યા છે. પરંતુ આ વખતે તેમણે જોયું કે વિભાગીય સ્તરે તાલીમ અને અમલીકરણમાં ખામીઓ છે, જેના કારણે ખેડૂતોને પૂરતો લાભ મળી રહ્યો નથી.
અધિકારીઓને તાત્કાલિક સુધારણા માટે આદેશ
રાજ્યપાલે લોકસંવાદમાં સ્પષ્ટ સૂચના આપી કે કૃષિ સહાયકોને તાત્કાલિક તાલીમ આપવામાં આવે. તેમણે ભાર મૂક્યો કે તાલીમ લેખિત રીતે થવી જોઈએ અને તેનું રેકોર્ડ રાખવું જોઈએ. જે અધિકારીઓ આ કામમાં નિષ્ફળ જાય તેમને બદલી કરીને નવા અને કાર્યક્ષમ અધિકારીઓને નિમણૂક કરવાનો આદેશ આપ્યો. આ આદેશથી સ્પષ્ટ થાય છે કે રાજ્યપાલ પ્રાકૃતિક ખેતીના અમલીકરણમાં કોઈ પણ પ્રકારની બેદરકારી સહન કરવા તૈયાર નથી.
ડાંગ જેવા આદિવાસી વિસ્તારમાં ખેતીવાડી વિભાગની ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્વની છે. અહીંના ખેડૂતોને આધુનિક તકનીક, બીજ, ખાતર અને તાલીમની જરૂર છે. પરંતુ જો વિભાગ કમજોર હોય તો ખેડૂતોનો વિકાસ અટકી જાય છે. રાજ્યપાલના આ સખત વલણથી અપેક્ષા છે કે વિભાગમાં સુધારણા આવશે અને ખેડૂતોને વધુ સારી સેવાઓ મળશે.
ખેડૂતો અને સ્થાનિક લોકોમાં ઉત્સાહ
આ લોકસંવાદમાં હાજર ખેડૂતોએ રાજ્યપાલના સખત વલણને સ્વાગત કર્યું છે. તેઓ માને છે કે રાજ્યપાલના આદેશથી વિભાગની કામગીરીમાં સુધારો આવશે અને પ્રાકૃતિક ખેતીને વેગ મળશે. સ્થાનિક ધારાસભ્ય અને કલેક્ટર પણ હાજર હતા, જેમણે રાજ્યપાલના સૂચનોને અમલમાં મૂકવાની ખાતરી આપી છે.
રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતની આ કાર્યવાહી ગુજરાતના અન્ય જિલ્લાઓ માટે પણ ઉદાહરણરૂપ છે. તેઓ હંમેશા ખેડૂતોના હિતને પ્રાથમિકતા આપે છે અને વહીવટી તંત્રને જવાબદાર બનાવે છે. ડાંગની આ ઘટના દર્શાવે છે કે જ્યારે ઉચ્ચ અધિકારીઓ જાહેરમાં સવાલ ઉઠાવે ત્યારે વ્યવસ્થામાં ઝડપી ફેરફાર થઈ શકે છે.
ભવિષ્યમાં શું અપેક્ષા?
આ ઘટના પછી ખેતીવાડી વિભાગમાં તાલીમ કાર્યક્રમોનું આયોજન ઝડપથી થવાની શક્યતા છે. રાજ્યપાલના આદેશ મુજબ એક સપ્તાહમાં તાલીમ શરૂ કરવામાં આવશે અને તેનું નિરીક્ષણ પણ કરવામાં આવશે. આનાથી ડાંગના ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીમાં વધુ મદદ મળશે અને જિલ્લાની અર્થવ્યવસ્થા મજબૂત બનશે.
રાજ્યપાલની આ પહેલથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તેઓ માત્ર વાતો નથી કરતા, પરંતુ અમલ પણ કરાવે છે. ડાંગના લોકસંવાદે એક નવો સંદેશ આપ્યો છે કે વહીવટી તંત્રને જવાબદાર બનાવવા માટે જાહેરમાં સવાલ ઉઠાવવા જરૂરી છે. આ ઘટના ગુજરાતના ખેડૂતો માટે આશાનું કિરણ બની રહેશે.
