આ પગલું રાજ્ય સરકારના પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને ગ્રીન મોબિલિટીને પ્રોત્સાહન આપવાના વ્યાપક વિઝનનો ભાગ છે. ગુજરાત EV પોલિસી 2021થી જ સક્રિય છે અને આ વધારાની રાહતથી રાજ્ય લેક્ટ્રિક વાહન અપનાવવામાં અગ્રેસર બનશે. આ બ્લોગમાં અમે આ નિર્ણયની તમામ વિગતો, લાભો, અસર અને ભવિષ્યની તકો વિશે વિગતવાર માહિતી આપીશું.
RTOનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય: 5 ટકા ટેક્સ રાહત એક વર્ષ વધુ લંબાવી
ગુજરાત સરકારના વાહન વ્યવહાર અને પરિવહન વિભાગે 31 માર્ચ 2026ના રોજ આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. અગાઉ 2025ના બજેટમાં જાહેર કરાયેલી 5 ટકા ટેક્સ છૂટની મુદ્દત હવે 31 માર્ચ 2027 સુધી વિસ્તારી દેવામાં આવી છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે નવા ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર અને ફોર-વ્હીલર વાહનો ખરીદતી વખતે ગ્રાહકોને માત્ર 1 ટકા જ મોટર વાહન ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.
પહેલાં EV પર 6 ટકા ટેક્સ લાગતો હતો. આ 5 ટકાની છૂટથી ટેક્સમાં 83 ટકા જેટલો ઘટાડો થાય છે. આ નિર્ણય VAHAN 4.0 પોર્ટલ પર નોંધણી કરાવતી વખતે સ્વતઃ અમલમાં આવશે. કોઈ વધારાની અરજી કે પ્રક્રિયાની જરૂર નથી. આ રાહત માત્ર સંપૂર્ણ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (Fully Electric Vehicles) માટે છે અને હાઇબ્રિડ વાહનોને લાગુ પડતી નથી.
આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ લેક્ટ્રિક વાહન વેચાણમાં થયેલો અસ્થાયી ઘટાડો છે. છેલ્લા વર્ષે રાજ્યમાં લેક્ટ્રિક વાહન વેચાણમાં લગભગ 22 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ છૂટથી વેચાણને નવી ગતિ મળશે અને રાજ્યના 2 લાખ લેક્ટ્રિક વાહનના લક્ષ્યને વેગ મળશે.
EV ખરીદનારાઓને કેટલો આર્થિક લાભ? વાસ્તવિક ઉદાહરણો સાથે સમજો
આ ટેક્સ રાહતનો સૌથી મોટો લાભ ગ્રાહકોને મળશે. એક સામાન્ય ઇલેક્ટ્રિક સ્કૂટર (કિંમત લગભગ ₹1 લાખ) પર પહેલાં ₹6,000 ટેક્સ લાગતો હતો, હવે માત્ર ₹1,000 જ ચૂકવવો પડશે – એટલે કે ₹5,000ની તરત બચત. એક ઇલેક્ટ્રિક કાર (કિંમત ₹15 લાખથી ₹25 લાખ) પર તો ₹75,000થી ₹1,25,000 સુધીની બચત થઈ શકે છે.
મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે આ નિર્ણય ખરેખર “લોટરી” જેવો છે. પેટ્રોલ-ડીઝલના વધતા ભાવ અને મુશ્કેલીઓ વચ્ચે EV ખરીદવું હવે વધુ આકર્ષક બન્યું છે. લાંબા ગાળે તો ચાર્જિંગનો ખર્ચ પેટ્રોલ કરતાં 70-80 ટકા ઓછો છે અને મેઇન્ટેનન્સ ખર્ચ પણ નહીંવત્ છે. આમ, ટેક્સ બચત ઉપરાંત દરરોજના ખર્ચમાં પણ મોટો ફાયદો થશે.
અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા અને રાજકોટ જેવા મોટા શહેરોમાં EV વપરાશ વધી રહ્યો છે. આ નવી છૂટથી આ શહેરોમાં EV વેચાણમાં 30-40 ટકાનો વધારો થવાની સંભાવના છે.
ગુજરાતમાં EV વેચાણને પ્રોત્સાહન: શા માટે આ નિર્ણય જરૂરી હતો?
ગુજરાત સરકારે 2021માં EV પોલિસી જાહેર કરીને રાજ્યને EV હબ બનાવવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું હતું. આ પોલિસી હેઠળ પહેલાં 100 ટકા ટેક્સ છૂટ અને નોંધણી ફીમાં રાહત આપવામાં આવી હતી. પરંતુ છેલ્લા બે વર્ષમાં કેન્દ્રીય સબસિડીમાં ઘટાડો અને બેટરી કિંમતો વધવાથી વેચાણ પર અસર પડી હતી.
RTOના આ નિર્ણયથી EV ઇકોસિસ્ટમને નવી જીવનશક્તિ મળશે. રાજ્યમાં Tata, Ola, Ather, Bajaj અને MG જેવી કંપનીઓના ડીલર્સને આનો સીધો લાભ મળશે. વધુ વેચાણથી નોકરીઓ પણ વધશે – ચાર્જિંગ સ્ટેશન, સર્વિસ સેન્ટર અને બેટરી ઉત્પાદનમાં.
આ નિર્ણય માત્ર વેચાણ વધારવા માટે નથી, પરંતુ પર્યાવરણીય સંતુલન જાળવવા માટે પણ છે. ગુજરાતમાં વાહનોના પ્રદૂષણમાં EVનું યોગદાન મહત્વપૂર્ણ છે. દરેક EV વાહન વાર્ષિક 1-2 ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ઘટાડે છે.
પર્યાવરણ અને આર્થિક લાભો: EV તરફ વળતર વધશે
EV અપનાવવાથી ગુજરાતના શહેરોમાં હવાની ગુણવત્તા સુધરશે. અમદાવાદ અને સુરત જેવા ઔદ્યોગિક શહેરોમાં પ્રદૂષણના સ્તરમાં ઘટાડો થશે. આ ઉપરાંત, તેલ આયાત પરનો ખર્ચ ઘટશે અને સ્થાનિક અર્થતંત્ર મજબૂત બનશે.
રાજ્ય સરકારના આ પગલાથી EV ઉત્પાદકોને પણ પ્રોત્સાહન મળશે. ગુજરાતમાં પહેલેથી જ ઘણી EV બેટરી અને વાહન ઉત્પાદન યુનિટ્સ સ્થપાઈ રહી છે. આ નિર્ણયથી વધુ રોકાણ આકર્ષાશે અને ગુજરાતને “EV મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ” તરીકે મજબૂતી મળશે.
કેવી રીતે મેળવશો આ લાભ? VAHAN પોર્ટલ પર સરળ પ્રક્રિયા
લેક્ટ્રિક વાહન ખરીદ્યા પછી તરત VAHAN 4.0 પોર્ટલ પર ઓનલાઇન નોંધણી કરાવો. સિસ્ટમ સ્વતઃ 1 ટકા ટેક્સ જ વસૂલ કરશે. ડીલર પાસેથી ખરીદતી વખતે પણ આ માહિતી લો. કોઈ વધારાના દસ્તાવેજની જરૂર નથી – માત્ર લેક્ટ્રિક વાહનનું ઇન્વૉઇસ અને અન્ય સ્ટાન્ડર્ડ દસ્તાવેજો જ પૂરતા છે.
જો તમે અમદાવાદ અથવા અન્ય કોઈ શહેરમાં છો તો નજીકના RTO કચેરીમાં પણ પુષ્ટિ કરી શકો છો. આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ છે અને ઘરબેઠા પૂરી થઈ શકે છે.
ગુજરાત EV પોલિસીનો ઇતિહાસ અને આગળના પગલાં
2021ની લેક્ટ્રિક વાહન પોલિસીમાં રાજ્યે પ્રથમ 2 વર્ષમાં 100 ટકા ટેક્સ છૂટ, નોંધણી ફીમાં રાહત અને સબસિડી આપી હતી. ત્યારબાદ તેમાં સુધારા કરવામાં આવ્યા. 2025ના બજેટમાં 5 ટકા છૂટની જાહેરાત થઈ અને હવે તેને વિસ્તારી દેવામાં આવી છે.
રાજ્ય સરકાર આગામી વર્ષે નવી લેક્ટ્રિક વાહન પોલિસી જાહેર કરવાની તૈયારીમાં છે, જેમાં વધુ સબસિડી અને ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભાર મૂકવામાં આવશે. ગુજરાતમાં હાલમાં હજારો ચાર્જિંગ સ્ટેશનો છે અને આ વધુ વિસ્તાર પામશે.
અન્ય રાજ્યો સાથે સરખામણી અને ગુજરાતની અગ્રેસરતા
દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યો પણ લેક્ટ્રિક વાહનને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. પરંતુ ગુજરાતની આ સતત છૂટની પોલિસી તેને અન્ય રાજ્યો કરતાં વધુ આકર્ષક બનાવે છે. તમિલનાડુ અને તેલંગાણા પણ સમાન પગલાં લઈ રહ્યા છે, પરંતુ ગુજરાતનું ઔદ્યોગિક વાતાવરણ અને રોજગારીની સંભાવના તેને અલગ પાડે છે.
EV ખરીદતા પહેલા જાણવા જેવી મહત્વની બાબતો
EV ખરીદતી વખતે બેટરી વોરંટી, ચાર્જિંગ સમય, રેન્જ અને સર્વિસ સેન્ટરની ઉપલબ્ધતા તપાસો. આ ટેક્સ છૂટનો લાભ લેવા માટે 31 માર્ચ 2027 પહેલાં નોંધણી પૂરી કરો. લોન અને ઇન્સ્યોરન્સમાં પણ લેક્ટ્રિક વાહન માટે વિશેષ સ્કીમો ઉપલબ્ધ છે.
