ગીરના સિંહોનો વિસ્તાર વધતો જતો: માનવ વસાહતોમાં વધુ પગપેસારો
ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના શહેરની નજીક નેશનલ હાઈવે પર તાજેતરમાં ત્રણ સિંહોનું આગમન થયું છે, જેના કારણે સ્થાનિક લોકોમાં ભારે ચિંતા અને કુતૂહલનો માહોલ સર્જાયો છે. ઉના-ગીર ગઢડા બાયપાસ બ્રિજ પાસે આ ત્રણ સિંહો રોડ પર જોવા મળ્યા હતા. વાહનચાલકોએ તેમના મોબાઈલમાં આ દૃશ્ય કેદ કર્યું, જે સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી વાયરલ થઈ ગયું છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે એશિયાટિક સિંહોનો વસવાટ હવે ગીરના જંગલોની સીમાઓથી આગળ વધીને શહેરી વિસ્તારો અને નેશનલ હાઈવે તરફ વિસ્તરી રહ્યો છે.
આ ત્રણ સિંહો માત્ર રસ્તો ક્રોસ કરીને જતા નથી, પરંતુ ઉના શહેરની બંધ પડેલી સુગર ફેક્ટરીને પોતાનું કાયમી રહેઠાણ બનાવી રહ્યા છે. આ ફેક્ટરી વર્ષોથી બંધ પડેલી છે અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર ખુલ્લો અને વનસ્પતિથી ભરપૂર છે, જે સિંહો માટે આદર્શ આશ્રયસ્થાન બની ગયું છે. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ વિસ્તારમાં સિંહોની હાજરી વધી રહી છે અને તેઓ રાત્રે ખુલ્લા રોડ પર આરામ કરતા જોવા મળે છે. આનાથી વાહનચાલકોને અચાનક ભેટ થતા સિંહોના કારણે અકસ્માતનું જોખમ વધી ગયું છે.
સિંહોના વિસ્તારમાં વધારો: ગીરની સફળ વન્યજીવ સંરક્ષણની સફળતા અને પડકારો
ગીરના એશિયાટિક સિંહો વિશ્વમાં માત્ર ગુજરાતમાં જ જોવા મળે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સિંહોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જે સરકાર અને વન વિભાગના સંરક્ષણ પ્રયાસોનું પરિણામ છે. પરંતુ આ વધારો સાથે જ સિંહોનો વસવાટ ગીરના મુખ્ય જંગલ વિસ્તારથી બહાર વિસ્તરી રહ્યો છે. ઉના, ગીર ગઢડા, ધારી, તાલાલા જેવા વિસ્તારોમાં સિંહો વારંવાર દેખાતા થયા છે. ઉના નજીકના ઝુડવડલી, ખાપટ, પાતાપુર જેવા ગામોમાં સિંહણો અને સિંહબાળકો સાથેના પરિવારો રાત્રે રોડ પર લટાર મારતા જોવા મળ્યા છે.
આ વિસ્તારમાં સિંહોના આગમનથી લોકોમાં ફફડાટ છે. કેટલીક ઘટનાઓમાં સિંહોએ પશુઓનું મારણ કર્યું છે, જેમ કે ગાય કે અન્ય પશુઓ પર હુમલા. ઉના-ગીર ગઢડા રોડ પર સિંહ પરિવારે ગાયનું શિકાર કરીને મિજબાની માણી હતી, જેના કારણે ટ્રાફિક જામ થયો હતો. વન વિભાગના અધિકારીઓએ આવી ઘટનાઓમાં તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરીને સિંહોને સુરક્ષિત રીતે જંગલ તરફ દોરી જવાના પ્રયાસ કર્યા છે, પરંતુ સિંહોની સંખ્યા વધતા આ પડકાર વધુ જટિલ બની રહ્યો છે.
ઉના શહેરની બંધ સુગર ફેક્ટરી: સિંહો માટે આદર્શ આશ્રય અને માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષનું કારણ
ઉના શહેરની આ બંધ પડેલી સુગર ફેક્ટરી હવે સિંહોના માટે કુદરતી આશ્રયસ્થાન બની ગઈ છે. ફેક્ટરીની આસપાસનો વિસ્તાર ખુલ્લો છે, ત્યાં પાણી અને શિકારના પશુઓ સરળતાથી મળી જાય છે. આ કારણે સિંહો અહીં કાયમી રહેઠાણ બનાવી રહ્યા છે. પરંતુ આનાથી માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. સ્થાનિક લોકો પેટ્રોલિંગ વધારવા, અંડરપાસ બનાવવા અને જાગૃતિ અભિયાનોની માગ કરી રહ્યા છે.
ગુજરાત સરકારે ગ્રેટર ગીર સેન્ચ્યુઅરીના વિસ્તારને વધારવાની યોજના બનાવી છે, જેથી સિંહોનો વસવાટ વધુ વિસ્તરી શકે. પરંતુ નેશનલ હાઈવે પર સિંહોના ક્રોસિંગ માટે અંડર બ્રિજ કે ઓવરપાસ જેવી વ્યવસ્થા કરવાની માગ પણ ઉઠી છે. ભાવનગર-સોમનાથ નેશનલ હાઈવે પર પણ આવી માગ છે, જ્યાં સિંહો રોજિંદા રોડ ક્રોસ કરે છે.
સ્થાનિકોની ચિંતા અને વન વિભાગની તૈયારી
સ્થાનિક લોકો કહે છે કે સિંહોની હાજરીથી પશુપાલન અને ખેતી પર અસર પડી રહી છે. રાત્રે રોડ પર ચાલતા સમયે અચાનક સિંહોની ભેટ થતા અકસ્માતનું ભય છે. વન વિભાગે પેટ્રોલિંગ વધાર્યું છે અને લોકોને સાવચેત રહેવાની સલાહ આપી છે. સિંહોને જંગલમાં પાછા ખસેડવા માટેના પ્રયાસો ચાલુ છે, પરંતુ સિંહોની વધતી સંખ્યા સાથે આ પડકાર વધુ મોટો બની રહ્યો છે.
આ ઘટના ગુજરાતના વન્યજીવ સંરક્ષણની સફળતા તો દર્શાવે છે, પરંતુ સાથે સાથે માનવ અને વન્યજીવ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાની જરૂરિયાત પણ ઉજાગર કરે છે. ઉના જેવા વિસ્તારોમાં સિંહોનું આગમન હવે અસામાન્ય નથી રહ્યું, પરંતુ તેને સુરક્ષિત રીતે હેન્ડલ કરવું જરૂરી છે.
