મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્યમંત્રી અને એનસીપીના વરિષ્ઠ નેતા અજિત પવારનું 28 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ બારામતી એરસ્ટ્રિપ પર થયેલું વિમાન અકસ્માત ભારતીય રાજકારણ અને નાગરિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં મોટો આઘાત પહોંચાડ્યો છે. મુંબઈથી બારામતી જતા Learjet 45XR મોડલના ચાર્ટર્ડ વિમાનમાં અજિત પવાર સહિત પાંચ લોકો (બે ક્રૂ મેમ્બર અને ત્રણ અન્ય સહયાત્રીઓ)ના મોત થયા હતા. આ દુર્ઘટના લેન્ડિંગના બીજા પ્રયાસ દરમિયાન થઈ હતી, જેમાં વિમાન રનવે પરથી આગળ વધીને ક્રેશ થયું અને આગ લાગી ગઈ.
નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિર્દેશાલય (DGCA) અને એરક્રાફ્ટ એક્સિડન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) દ્વારા તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. બ્લેક બોક્સ (કોકપિટ વોઇસ રેકોર્ડર અને ફ્લાઇટ ડેટા રેકોર્ડર) બરામદ કરવામાં આવ્યું છે અને તેનું વિશ્લેષણ નવી દિલ્હીની લેબમાં ચાલુ છે. કેન્દ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રી રામ મોહન નાયડુએ જણાવ્યું છે કે તપાસ સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે અને તે પારદર્શી રહેશે. પ્રાથમિક અહેવાલ 45 દિવસમાં આવી શકે છે.
પરંતુ તપાસ આગળ વધતાં જ નવા-નવા સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે, જે DGCAની કાર્યપ્રણાલી, ચાર્ટર્ડ કંપનીની જવાબદારી અને એરસેફ્ટીના માપદંડો પર સીધા પ્રશ્નો ઉઠાવે છે.
પ્રથમ મોટો સવાલ: વિઝિબિલિટી અને લેન્ડિંગ પરમિશન
DGCAના પ્રારંભિક અહેવાલ મુજબ બારામતી એરસ્ટ્રિપ પર લેન્ડિંગ વખતે વિઝિબિલિટી માત્ર 3 કિલોમીટર જ હતી. બારામતી એક ક્લાસ-G એરફિલ્ડ છે, જ્યાં વિઝ્યુઅલ લેન્ડિંગ માટે ઓછામાં ઓછી 5 કિલોમીટર વિઝિબિલિટી જરૂરી છે. ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન પાયલટ્સ (FIP) એ પણ આ વાત પર ભાર મૂક્યો છે કે આટલી ઓછી વિઝિબિલિટીમાં લેન્ડિંગની મંજૂરી કેવી રીતે આપવામાં આવી? સૂર્યની તેજ કિરણો અને ધુમ્મસને કારણે પાયલટને રનવે દેખાયો ન હોય એવી શક્યતા છે. આટલા મોટા વીઆઈપીને લઈ જતા વિમાન માટે આ નિયમોનું પાલન કેમ ન થયું? એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) અને DGCAની ભૂમિકા પર પણ સવાલો ઉભા થયા છે.
બીજો સવાલ: ઓપરેટર VSR Venturesની સુરક્ષા અને લાયસન્સ
વિમાન VSR Ventures Pvt. Ltd. દ્વારા ચલાવવામાં આવતું હતું. આ કંપની પર ગંભીર આરોપો લાગ્યા છે. યુરોપિયન એવિએશન સેફ્ટી એજન્સી (EASA) એ આ કંપની પર ‘લેવલ-1’ બેન લગાવ્યો હતો અને તેની સુરક્ષા ખામીઓને કારણે યુરોપમાં ઉડાન પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. આ માહિતી DGCAને પણ મોકલવામાં આવી હતી, પરંતુ કંપનીનું ઓપરેશન કેમ ચાલુ રહ્યું? વ્હિસલબ્લોઅરે પણ આરોપ લગાવ્યો છે કે કંપનીએ DGCAના અધિકારીઓને પેમેન્ટ કરીને સુરક્ષા ઓડિટમાંથી પસાર થઈ ગઈ હતી. આ ઉપરાંત, આ જ Learjet 45 મોડલનું વિમાન 2023માં પણ અકસ્માતમાં સામેલ થયું હતું અને તેની અંતિમ તપાસ અહેવાલ હજુ પણ બાકી છે. આવા ઇતિહાસ હોવા છતાં વિમાનને ફ્લાઇટ માટે ક્લિયરન્સ કેવી રીતે મળ્યું?
ત્રીજો સવાલ: પાયલટ અને ક્રૂની યોગ્યતા
પાયલટ સુમિત કપૂર પર પણ આરોપો છે. તેમના અગાઉના રેકોર્ડમાં આલ્કોહોલ વાયોલેશનના કેસ મળી આવ્યા છે. આવા પાયલટને વીઆઈપી ફ્લાઇટમાં કેવી રીતે મોકલવામાં આવ્યા? DGCAના માનવ સંસાધનની અછત અને નોન-શેડ્યુલ્ડ ફ્લાઇટ્સની વધતી સંખ્યાને કારણે નિયમિત ઓડિટ અને મોનિટરિંગમાં ખામીઓ આવી રહી છે એવા આક્ષેપો છે.
રાજકીય અને અન્ય તપાસ
મહારાષ્ટ્ર સરકારે CIDને તપાસ સોંપી છે જેથી સેબોટેજની શક્યતા નકારી શકાય. શરદ પવારે આ ઘટનાને રાજકીય રંગ ન આપવાની અપીલ કરી છે, પરંતુ વિપક્ષી નેતાઓ જેમ કે સંજય રાઉતે DGCA પર તીવ્ર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે.
આ તપાસમાં જે પણ તથ્યો સામે આવશે તે ભારતીય નાગરિક ઉડ્ડયનની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવામાં મદદ કરશે. અજિત પવાર જેવા વરિષ્ઠ નેતાનું અવસાન દુઃખદ છે, પરંતુ તેમાંથી શીખીને ભવિષ્યમાં આવી દુર્ઘટનાઓ અટકાવવી જરૂરી છે. DGCA અને સંબંધિત એજન્સીઓ પર દબાણ વધી રહ્યું છે કે તેઓ પારદર્શી અને ઝડપી તપાસ કરીને જવાબદારી નક્કી કરે.
